Tổng hợp văn bản hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2026 là nội dung được nhiều doanh nghiệp, kế toán và người lao động quan tâm khi thực hiện nghĩa vụ tham gia, đóng và giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội.
Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có hiệu lực và thay thế Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Sau đó, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều Nghị định, Thông tư, Quyết định và Văn bản hướng dẫn để tổ chức thực hiện các quy định mới.
Đến năm 2026, hệ thống văn bản liên quan tiếp tục được cập nhật. Đáng chú ý có Nghị định 283/2026/NĐ-CP, Nghị định 162/2026/NĐ-CP, Nghị định 85/2026/NĐ-CP, Quyết định 313/QĐ-BHXH và Quyết định 366/QĐ-BHXH. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ tra cứu Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mà cần đối chiếu thêm văn bản hướng dẫn tương ứng với từng nghiệp vụ.
Tổng hợp văn bản hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2026 gồm những văn bản nào?
Dưới đây là tổng hợp văn bản hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2026 theo từng nhóm để thuận tiện tra cứu.
| Nhóm văn bản | Văn bản tiêu biểu | 주요 내용 |
| Luật | Luật 41/2024/QH15 | Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành |
| Nghị quyết | Nghị quyết 78/2025/UBTVQH15 | Ghi nhận thời gian BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh |
| 법령 | 법령 158/2025/ND-CP | Hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc |
| Nghị định 159/2025/NĐ-CP | Hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện | |
| Nghị định 164/2025/NĐ-CP | Quy định về giao dịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm | |
| Nghị định 176/2025/NĐ-CP | Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về trợ cấp hưu trí xã hội | |
| Nghị định 274/2025/NĐ-CP | Quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc | |
| Nghị định 85/2026/NĐ-CP | Quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung | |
| Nghị định 162/2026/NĐ-CP | Điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hàng tháng | |
| Nghị định 283/2026/NĐ-CP | Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng | |
| 회보 | Thông tư 12/2025/TT-BNV | Bộ Nội vụ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH bắt buộc |
| Thông tư 11/2025/TT-BNV | Bộ Nội vụ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH tự nguyện | |
| Thông tư 25/2025/TT-BYT | Bộ Y tế quy định chi tiết thi hành Luật Bảo hiểm xã hội, Luật An toàn, vệ sinh lao động về lĩnh vực y tế và một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh | |
| Quyết định | Quyết định 2222/QĐ-BHXH | Quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH, chi trả chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) |
| Quyết định 1674/QĐ-BHXH | Quy trình tiếp nhận hồ sơ và giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, trợ cấp dưỡng sức phục hồi sức khỏe | |
| Quyết định 366/QĐ-BHXH | Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT |
Danh mục trên được tổng hợp từ hệ thống văn bản trong tài liệu tham khảo và đối chiếu với các nguồn văn bản chính thức.
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 là văn bản nền tảng
Trong tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026, trước hết cần xác định văn bản pháp lý nền tảng là Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 29/06/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
Theo Điều 1 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Luật quy định về quyền, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với bảo hiểm xã hội và tổ chức thực hiện bảo hiểm xã hội; trợ cấp hưu trí xã hội; đăng ký tham gia và quản lý thu, đóng bảo hiểm xã hội; các chế độ, chính sách BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện; quỹ BHXH; bảo hiểm hưu trí bổ sung; khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về BHXH; quản lý nhà nước về BHXH.
Điều 140 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định Luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Đồng thời, Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung được quy định tại điều này hết hiệu lực kể từ thời điểm Luật mới có hiệu lực.
Do đó, khi thực hiện nghiệp vụ BHXH trong năm 2026, doanh nghiệp cần lấy Luật 41/2024/QH15 làm cơ sở và tiếp tục kiểm tra nghị định, thông tư, quyết định hướng dẫn tương ứng.
Nghị quyết 78/2025/UBTVQH15 về chủ hộ kinh doanh
Nghị quyết 78/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về việc ghi nhận thời gian đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh đã tham gia trước ngày Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực.
Nghị quyết được ban hành ngày 17/05/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Đây là văn bản cần lưu ý, đặc biệt đối với trường hợp chủ hộ kinh doanh đã tham gia BHXH bắt buộc trước thời điểm Luật BHXH 2024 có hiệu lực.
Nghị định 158/2025/NĐ-CP về bảo hiểm xã hội bắt buộc
Nghị định 158/2025/NĐ-CP là một trong những văn bản quan trọng nhất đối với doanh nghiệp và bộ phận kế toán.
Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nghị định được ban hành ngày 25/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
Khi doanh nghiệp xác định đối tượng tham gia, thực hiện nghĩa vụ đóng và xử lý các nội dung thuộc BHXH bắt buộc, cần đọc đồng thời Luật 41/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
Đối với kế toán doanh nghiệp, việc cập nhật đúng quy định BHXH cũng gắn trực tiếp với việc ghi nhận tiền lương và các khoản trích theo lương. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm nội dung về hạch toán BHXH và các khoản bảo hiểm trích theo lương để kết nối yêu cầu pháp lý với nghiệp vụ kế toán thực tế.
Nghị định 159/2025/NĐ-CP về bảo hiểm xã hội tự nguyện
Nghị định 159/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Nghị định được ban hành ngày 25/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
Trong tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026, Nghị định 159/2025/NĐ-CP cần được tách riêng với Nghị định 158/2025/NĐ-CP vì hai nghị định điều chỉnh hai nhóm chính sách BHXH khác nhau.
Nghị định 164/2025/NĐ-CP về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH
Nghị định 164/2025/NĐ-CP quy định về giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội và Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm.
Nghị định được ban hành ngày 29/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Đây là nhóm quy định có ý nghĩa thực tế đối với doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục và trao đổi dữ liệu với cơ quan BHXH.
Nghị định 176/2025/NĐ-CP về trợ cấp hưu trí xã hội
Nghị định 176/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về trợ cấp hưu trí xã hội.
Nghị định được ban hành ngày 30/06/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Văn bản này cần được tra cứu khi nội dung cần xử lý liên quan đến chính sách trợ cấp hưu trí xã hội, thay vì chỉ căn cứ vào các quy định về BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện.
Nghị định 274/2025/NĐ-CP về chậm đóng, trốn đóng BHXH
Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khiếu nại, tố cáo về BHXH.
Nghị định được ban hành ngày 16/10/2025 và có hiệu lực từ ngày 30/11/2025. Đây là văn bản quan trọng đối với công tác kiểm soát nghĩa vụ BHXH của doanh nghiệp. Kế toán cần theo dõi đầy đủ số phải đóng, số đã đóng và thời hạn thực hiện để hạn chế phát sinh các vấn đề liên quan đến chậm đóng hoặc trốn đóng.
Các văn bản mới đáng chú ý trong năm 2026
Dưới đây là các văn bản mới đáng chú ý trong năm 2026:
Nghị định 85/2026/NĐ-CP
Nghị định 85/2026/NĐ-CP quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Nghị định được ban hành ngày 25/03/2026 và có hiệu lực từ ngày 10/05/2026.
Nghị định 162/2026/NĐ-CP
Nghị định 162/2026/NĐ-CP quy định về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng. Nghị định được ban hành ngày 15/05/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP
Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Nghị định được ban hành ngày 15/07/2026 và có hiệu lực từ ngày 10/09/2026. Đây là văn bản cần đặc biệt lưu ý, bởi việc tuân thủ không chỉ dừng ở xác định đúng đối tượng và mức đóng mà còn liên quan đến rủi ro xử phạt khi doanh nghiệp vi phạm.
Các Thông tư hướng dẫn cần lưu ý
Bên cạnh Nghị định, hệ thống văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026 còn có các Thông tư hướng dẫn theo từng lĩnh vực.
Một số văn bản đáng chú ý gồm:
- Thông tư 12/2025/TT-BNV quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH bắt buộc.
- Thông tư 11/2025/TT-BNV quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH tự nguyện.
- Thông tư 25/2025/TT-BYT quy định chi tiết thi hành Luật Bảo hiểm xã hội, Luật An toàn, vệ sinh lao động về lĩnh vực y tế và một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
- Thông tư 88/2025/TT-BCA hướng dẫn thực hiện BHXH bắt buộc đối với sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân.
Các văn bản này được liệt kê trong tài liệu tổng hợp nguồn, cùng với nhóm thông tư liên quan đến tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, kế toán BHXH và một số chính sách chuyên ngành khác.
Quyết định 2222/QĐ-BHXH và Quyết định 313/QĐ-BHXH
Trong nhóm văn bản nghiệp vụ, Quyết định 2222/QĐ-BHXH ngày 29/07/2025 của BHXH Việt Nam ban hành Quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH, chi trả các chế độ BHXH, BHTN. BHXH Việt Nam cho biết quy trình được ban hành nhằm chuẩn hóa việc tiếp nhận, giải quyết và chi trả các chế độ.
Đến ngày 27/03/2026, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định 313/QĐ-BHXH sửa đổi, bổ sung một số điều của quy trình ban hành kèm theo Quyết định 2222/QĐ-BHXH. Văn bản này hiện được BHXH Việt Nam công bố ở trạng thái đang có hiệu lực.
Quyết định 313/QĐ-BHXH còn liên quan đến việc cập nhật danh mục hồ sơ bắt buộc hoặc hồ sơ có thể được thay thế bằng dữ liệu liên thông, chia sẻ.
Vì vậy, khi xử lý hồ sơ hưởng chế độ BHXH trong năm 2026, không nên chỉ tra cứu Quyết định 2222/QĐ-BHXH mà cần kiểm tra cả văn bản sửa đổi, bổ sung là Quyết định 313/QĐ-BHXH.
Quyết định 366/QĐ-BHXH về quy trình thu BHXH
Một điểm mới đáng chú ý trong việc tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026 là Quyết định 366/QĐ-BHXH.
Ngày 29/04/2026, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định 366/QĐ-BHXH về quy trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế. Văn bản có hiệu lực từ ngày 29/04/2026.
BHXH Việt Nam cho biết quy trình mới nhằm điều chỉnh việc phân cấp, phân quyền trong công tác thu và cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cấp trong hệ thống.
Đối với doanh nghiệp, đây là văn bản cần cập nhật khi thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến đăng ký, thu và quản lý người tham gia BHXH.
Một số Quyết định và Công văn liên quan
Ngoài các văn bản nêu trên, danh mục tài liệu tham khảo còn bao gồm các quyết định và công văn phục vụ công tác tổ chức, tiếp nhận hồ sơ, giải quyết chế độ và hướng dẫn thực hiện tại cơ quan BHXH.
Có thể kể đến:
- Quyết định 688/QĐ-BHXH.
- Quyết định 378/QĐ-BHXH và Quyết định 3668/QĐ-BHXH.
- Quyết định 313/QĐ-BHXH.
- Quyết định 2222/QĐ-BHXH.
- Công văn 890/BHXH-QLT.
- Công văn 144/BHXH-QLT&PTNTG.
- Công văn 2792/BHXH-QLT về thu, đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh.
Danh mục nguồn cũng ghi nhận các văn bản trước đây liên quan đến thu BHXH, giải quyết chế độ, kế toán BHXH, bệnh nghề nghiệp và một số chính sách chuyên ngành.
Kế toán doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng các văn bản BHXH năm 2026?
Việc cập nhật tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026 không chỉ phục vụ mục đích tra cứu pháp luật. Với doanh nghiệp, các quy định này liên quan trực tiếp đến tiền lương, chi phí nhân công, các khoản trích theo lương, hồ sơ người lao động và nghĩa vụ đóng BHXH.
Một số công việc cần kiểm tra định kỳ gồm:
- Xác định đúng đối tượng tham gia: Doanh nghiệp cần đối chiếu quy định về BHXH bắt buộc với tình trạng thực tế của người lao động, người quản lý và các đối tượng có liên quan.
- Kiểm tra tiền lương làm căn cứ đóng: Số liệu tiền lương, hợp đồng lao động, bảng lương và dữ liệu BHXH cần thống nhất để hạn chế chênh lệch.
- Đối chiếu số phải đóng và số đã đóng: Việc này giúp doanh nghiệp phát hiện sớm tình trạng thiếu, chậm hoặc sai dữ liệu.
- Cập nhật hồ sơ điện tử: Nghị định 164/2025/NĐ-CP và các quy trình nghiệp vụ mới cho thấy dữ liệu điện tử ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thực hiện thủ tục BHXH.
- Theo dõi văn bản sửa đổi trong năm 2026: Ví dụ, Quyết định 313/QĐ-BHXH đã sửa đổi quy trình ban hành theo Quyết định 2222/QĐ-BHXH, trong khi Quyết định 366/QĐ-BHXH đã ban hành một quy trình mới về thu BHXH, BHYT, BHTN.
Nếu doanh nghiệp có nhiều lao động hoặc phát sinh nhiều nghiệp vụ tiền lương, việc tổ chức dữ liệu và kiểm soát BHXH cần được thực hiện đồng bộ với hệ thống kế toán. Doanh nghiệp có thể tham khảo 전체 회계 서비스 để xây dựng quy trình quản lý kế toán và nghĩa vụ liên quan phù hợp với hoạt động thực tế.
Đối với nghiệp vụ cụ thể, kế toán cũng nên phân biệt giữa việc doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động với nghĩa vụ BHXH của người quản lý. Nội dung về hạch toán BHXH giám đốc có thể được sử dụng để tham khảo thêm khi xử lý nghiệp vụ tương ứng.
끝내다
Hệ thống tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026 hiện gồm nhiều tầng văn bản, trong đó Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 là cơ sở pháp lý nền tảng. Các nghị định như Nghị định 158/2025/NĐ-CP, Nghị định 159/2025/NĐ-CP, Nghị định 164/2025/NĐ-CP, Nghị định 176/2025/NĐ-CP và Nghị định 274/2025/NĐ-CP hướng dẫn các nhóm nội dung cụ thể.
Trong năm 2026, doanh nghiệp cần tiếp tục cập nhật các văn bản mới như Nghị định 85/2026/NĐ-CP, Nghị định 162/2026/NĐ-CP, Nghị định 283/2026/NĐ-CP, cùng Quyết định 313/QĐ-BHXH và Quyết định 366/QĐ-BHXH.
Điểm quan trọng đối với kế toán là không chỉ lưu danh sách văn bản mà phải xác định văn bản nào áp dụng trực tiếp cho nghiệp vụ đang xử lý, thời điểm có hiệu lực và văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp hạn chế việc áp dụng nhằm quy định cũ và kiểm soát tốt hơn nghĩa vụ BHXH trong năm 2026.
메모: Khi áp dụng pháp luật vào một trường hợp cụ thể, doanh nghiệp và người lao động cần đối chiếu toàn văn văn bản, điều khoản áp dụng, thời điểm phát sinh và tình trạng hiệu lực của văn bản tại thời điểm thực hiện.
MAN – 마스터 회계사 네트워크에 문의하세요 무료 지원 및 상담을 제공합니다!
연락처 정보 MAN – Master Accountant Network
- 주소: 호치민시 Tan Thuan Ward, Street 43, 19A호
- 모바일/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- 이메일: man@man.net.vn
- 구글 비즈니스 프로필: MAN(Master Accountant Network)의 Google 비즈니스 프로필을 확인하세요.
- 링크드인 창립자: 전문가 Le Hoang Tuyen의 LinkedIn 프로필을 확인하세요.
콘텐츠 제작 및 전문 검토 담당: Mr. 레 호앙 투옌 - MAN(Master Accountant Network) 설립자 겸 CEO그는 베트남 공인회계사(CPA) 감사인으로, 회계, 감사, 세무 및 기업 법률 자문 분야에서 30년 이상의 풍부한 경험을 보유하고 있습니다.
Câu hỏi thường gặp về tổng hợp văn bản hướng dẫn luật Bảo hiểm xã hội 2026
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ khi nào?
Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
Văn bản nào hướng dẫn BHXH bắt buộc trong năm 2026?
Văn bản trọng tâm là Nghị định 158/2025/NĐ-CP, được ban hành để quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH bắt buộc.
Văn bản nào hướng dẫn BHXH tự nguyện?
Nghị định 159/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH tự nguyện.
Quy trình thu BHXH năm 2026 được quy định tại văn bản nào?
Quyết định 366/QĐ-BHXH ngày 29/04/2026 của BHXH Việt Nam ban hành Quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT và có hiệu lực từ ngày ban hành.
Quy trình giải quyết chế độ BHXH năm 2026 có thay đổi không?
Có. Quyết định 313/QĐ-BHXH ngày 27/03/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của quy trình ban hành kèm theo Quyết định 2222/QĐ-BHXH năm 2025.
