Năm 2026, đánh dấu bước chuyển mình mang tính lịch sử của hệ thống pháp luật thuế Việt Nam với việc hàng loạt các quy định mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 bắt đầu đi vào thực tiễn. Đối với bộ phận kế toán, nhân sự và các nhà quản trị doanh nghiệp, việc cập nhật nhanh chóng, chính xác các văn bản hướng dẫn từ cơ quan thuế trực quản là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính tuân thủ pháp luật, hạn chế tối đa rủi ro bị truy thu, xử phạt hành chính, đồng thời tối ưu hóa lợi ích hợp pháp cho người lao động.
Một trong những văn bản mang tính định hướng rõ ràng nhất, tháo gỡ trực tiếp các nút thắt thực tế trong công tác tính lương và quyết toán thuế ở thời điểm hiện tại chính là Công văn 5973/BNI-QLDNI do Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh ban hành ngày 12/5/2026. Công văn này đã đưa ra những hướng dẫn hết sức cụ thể liên quan đến việc miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với khoản thu nhập từ làm thêm giờ, làm việc ban đêm, cũng như tiền công trả cho những ngày chưa nghỉ phép năm của người lao động.
Để giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng phương án nhân sự và kế hoạch tài chính tối ưu, bài viết này sẽ phân tích chuyên sâu các nội dung trọng tâm của Công văn 5973/BNI-QLDNI cùng các chính sách thuế TNCN mới nhất áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026.
Tổng quan về Công văn 5973/BNI-QLDNI
Vào ngày 12/5/2026, Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh đã chính thức ban hành văn bản hướng dẫn số Công văn 5973/BNI-QLDNI. Mục tiêu cốt lõi của văn bản này là hướng dẫn chính sách thuế TNCN đối với các khoản tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc ban đêm và tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép của người lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn quản lý.
Sự xuất hiện của Công văn 5973/BNI-QLDNI là phản ứng nghiệp vụ nhanh chóng và cần thiết trước những thay đổi mang tính căn bản của 个人所得税法第109/2025/QH15号. Văn bản hướng dẫn này đóng vai trò quan trọng giúp bộ phận kế toán xác định chính xác nghĩa vụ thuế của từng cá nhân lao động, loại bỏ hoàn toàn các tranh chấp hay cách hiểu mơ hồ giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế trong giai đoạn chuyển giao luật cũ – luật mới.
Hướng dẫn miễn thuế TNCN tiền làm thêm giờ, làm đêm theo Công văn 5973/BNI-QLDNI
Điểm sáng lớn nhất và được mong chờ nhất trong các cải cách thuế lần này chính là chính sách miễn thuế đối với phần thu nhập phát sinh từ việc người lao động cống hiến ngoài giờ làm việc hành chính. Công văn 5973/BNI-QLDNI đã cụ thể hóa nội dung này dựa trên nền tảng luật định mới.
Quy định miễn thuế tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025
Theo quy định cũ trước đây, Nhà nước chỉ thực hiện miễn thuế TNCN đối với phần tiền lương làm thêm giờ, làm đêm cao hơn so với mức tiền lương tính theo ngày làm việc bình thường. Cách tính toán này vô hình trung tạo ra sự phức tạp lớn cho bộ phận C&B (bù trừ, tính toán tỷ lệ chênh lệch từ 150%, 200% đến 300%).
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, tại Khoản 8 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 về các khoản thu nhập được miễn thuế đã quy định rõ:
“Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật.”
Như vậy, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đã mở rộng phạm vi ưu đãi một cách triệt để và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Toàn bộ tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ và tiền lương trả cho những ngày chưa nghỉ phép của người lao động đều được xếp vào nhóm thu nhập được miễn thuế hoàn toàn.
Công văn 5973/BNI-QLDNI đã tái khẳng định và hướng dẫn chi tiết cách thức áp dụng điều khoản này để doanh nghiệp thực hiện nhất quán.
Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế và hiệu lực thi hành
Kế toán doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý mối quan hệ biện chứng giữa thời điểm chi trả thu nhập và hiệu lực của luật mới để tránh áp dụng sai mốc thời gian. Tại Khoản 3 Điều 8 Luật thuế TNCN quy định:
“Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập.”
Mặt khác, về mặt hiệu lực thi hành, Điều 29 Luật thuế TNCN 2025 quy định rõ:
- Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, trừ quy định tại Khoản 2 Điều này.
- Các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Công văn 5973/BNI-QLDNI đưa ra hướng dẫn vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp: Trường hợp doanh nghiệp chi trả cho người lao động khoản tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật lao động phát sinh trong kỳ tính thuế TNCN năm 2026 thì các khoản thu nhập này đều thuộc diện thu nhập được miễn thuế TNCN theo quy định tại Điều 4 Luật thuế TNCN số 109/2025/QH15.
Dù Luật có hiệu lực từ 01/7/2026 nhưng riêng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú (bao gồm cả tiền lương làm thêm giờ, làm đêm, phép năm), chính sách miễn thuế sẽ được áp dụng hồi tố cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026, tức tính từ ngày 01/01/2026.
Cách hạch toán và hồ sơ giải trình thực tế theo Công văn 5973/BNI-QLDNI
Khi xây dựng bảng lương và tính toán thuế TNCN hàng tháng/quý cho người lao động trong năm 2026, bộ phận kế toán cần thực hiện phân tách rõ ràng các danh mục thu nhập trên phiếu lương:
- Thu nhập chịu thuế: Tiền lương cơ bản, các khoản phụ cấp, trợ cấp nằm ngoài danh mục miễn thuế. Nhóm này sẽ tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần thông thường.
- Thu nhập miễn thuế: Tiền lương làm thêm giờ, làm đêm. Theo Công văn 5973/BNI-QLDNI, toàn bộ phần thu nhập này sẽ được loại trừ hoàn toàn khi xác định thu nhập chịu thuế TNCN của tháng/quý.
- Tiền công trả cho ngày chưa nghỉ phép: Khoản tiền này thường được chi trả tập trung vào kỳ lương cuối năm hoặc khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động. Dựa trên tinh thần của Công văn 5973/BNI-QLDNI, khoản thu nhập này cũng sẽ được loại trừ hoàn toàn khỏi thu nhập chịu thuế TNCN khi thực hiện quyết toán thuế năm 2026.
Lưu ý để bảo vệ tính hợp pháp của các khoản thu nhập miễn thuế này trước cơ quan thuế khi thanh tra, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ:
- Bảng chấm công làm thêm giờ có chữ ký xác nhận của quản lý bộ phận.
- Quy chế lương thưởng của công ty.
- Bảng tính lương chi tiết thể hiện rõ đơn giá làm đêm, làm thêm giờ theo đúng Luật Lao động.
Mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2026 là bao nhiêu?
Công văn 5973/BNI-QLDNI về thu nhập miễn thuế, kế toán doanh nghiệp cũng phải đặc biệt lưu tâm đến sự thay đổi mang tính lịch sử trong mức giảm trừ gia cảnh áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026.
Chi tiết mức giảm trừ gia cảnh theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15
Nhằm hỗ trợ người nộp thuế trước những biến động về chi phí sinh hoạt thực tế, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15. Nêu rõ:
- Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế (bản thân người nộp thuế) được nâng lên mức 15.500.000/tháng (tương đương 186.000.000/năm).
- Mức giảm trừ này chính thức được áp dụng từ ngày 01/01/2026.
Trường hợp miễn thuế TNCN 05 năm cho nhân lực công nghệ số chất lượng cao
Bên cạnh những điểm mới về miễn thuế làm thêm giờ theo hướng dẫn của Công văn 5973/BNI-QLDNI, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 còn mở ra một chính sách vô cùng ưu việt nhằm thu hút nhân tài cho các ngành công nghiệp mũi nhọn. Đó là chính sách miễn thuế TNCN trong vòng 05 năm đối với nhân lực công nghệ chất lượng cao và các trường hợp ưu đãi đặc biệt khác.
Kế toán doanh nghiệp nắm rõ điều kiện miễn thuế TNCN
Theo quy định tại Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 về các trường hợp miễn thuế, giảm thuế khác:
- Người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hoả hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế thì được giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại
- Thu nhập từ dự án hoạt động công nghiệp công nghệ số trong khu công nghệ số tập trung
- Thu nhập từ dự án nghiên cứu và phát triển, sản xuất sản phẩm công nghệ số
- Thu nhập từ các hoạt động đào tạo nhân lực công nghiệp công nghệ số.
- Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển.
- Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
- Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở.
- Giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức của nhà đầu tư cá nhân được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản.
Tác động của Công văn 5973/BNI-QLDNI đối với công tác kế toán doanh nghiệp
Việc áp dụng song hành Luật thuế TNCN 2025, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và hướng dẫn từ Công văn 5973/BNI/QLDNI đòi hỏi bộ phận tài chính – kế toán của doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả mặt hệ thống lẫn chứng từ.
Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc tự duy trì một bộ máy nhân sự đủ nhạy bén để tự cập nhật, hạch toán chuẩn xác các thay đổi pháp luật dồn dập này luôn là một bài toán chi phí. Do đó, việc chuyển giao công tác này cho các đơn vị cung cấp 税务会计服务 chuyên nghiệp và có kinh nghiệm như MAN – Master Accountant Network chính là giải pháp tối ưu giúp doanh nghiệp vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối về pháp lý, vừa có thể tinh gọn tối đa bộ máy vận hành.
Để việc triển khai thực tế tại doanh nghiệp diễn ra hanh thông, tránh các sai sót không đáng có khi quyết toán thuế, kế toán tiền lương nên tham khảo ngay các bước sau đây:
- Cập nhật phần mềm tính lương: Thiết lập công thức tính thuế mới áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới từ kỳ tính thuế tháng 1/2026.
- Tách biệt các khoản chi trả làm thêm giờ, làm đêm và tiền lương ngày chưa nghỉ phép năm thành các khoản mục miễn thuế hoàn toàn theo hướng dẫn tại Công văn.
- Chuẩn hóa hồ sơ chứng từ: Rà soát bảng chấm công ngoài giờ, hợp đồng lao động và quy chế tài chính của công ty để đảm bảo tính hợp lý khi giải trình.
- Rà soát danh sách nhân sự công nghệ cao (nếu có) để chuẩn bị hồ sơ đăng ký hưởng ưu đãi thuế TNCN 05 năm theo quy định.
- Thường xuyên đối chiếu các hướng dẫn mới từ Cơ quan thuế để cập nhật kịp thời tờ khai, mẫu biểu khi quyết toán.
Trong trường hợp bộ phận kế toán của doanh nghiệp gặp khó khăn khi triển khai các nghiệp vụ chuyển tiếp phức tạp của kỳ quyết toán năm 2026, phương án chủ động 聘请会计服务 từ bên ngoài để rà soát tổng thể chứng từ, giải quyết các vướng mắc chuyển tiếp sẽ mang lại sự yên tâm tuyệt đối cho các nhà quản lý.
So sánh cách tính thuế TNCN đối với thu nhập làm thêm giờ giữa quy định cũ và hướng dẫn mới theo Công văn 5973/BNI-QLDNI.
Để thấy rõ sự khác biệt của quy định mới, cùng MAN – Master Accountant Network xem xét ví dụ cụ thể sau:
Giả sử nhân sự A có mức lương ngày làm việc bình thường là 200.000/giờ. Khi làm thêm giờ vào ngày chủ nhật, người lao động được trả mức lương 400.000/giờ tương 200%.
- Theo quy định cũ: Doanh nghiệp chỉ được miễn thuế đối với phần chênh lệch cao hơn còn phần tiền lương cơ bản tương ứng ngày làm việc bình thường vẫn phải cộng vào thu nhập chịu thuế TNCN để tính lũy tiến.
- Theo hướng dẫn mới của Công văn 5973/BNI-QLDNI: Toàn bộ khoản tiền lương làm thêm giờ trị giá 400.000/giờ được miễn thuế TNCN hoàn toàn. Đây là điểm cải cách cực kỳ lớn giúp đơn giản hóa việc tính toán lương hàng tháng.
Câu hỏi thường gặp về Công văn 5973/BNI-QLDNI
Không hoàn toàn. Bộ phận kế toán cần lưu ý sự tương quan giữa Luật Thuế TNCN và Bộ luật Lao động. Theo pháp luật lao động hiện hành, người sử dụng lao động chỉ chi trả tiền công cho những ngày chưa nghỉ phép năm bằng tiền mặt đối với các trường hợp người lao động thôi việc, mất việc làm mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hàng năm.
Lưu ý kế toán khi kê khai thuế TNCN cho người lao động, áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới ngay từ kỳ khai thuế tạm tính thám 01/2026 hoặc Quý I/2026. Khoản tiền lương trả cho ngày phép chưa nghỉ có được miễn thuế 100% trong mọi trường hợp không?
Kế toán khi kê khai thuế TNCN áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới từ khi nào?
总结
Công văn 5973/BNI-QLDNI là một văn bản hướng dẫn nghiệp vụ vô cùng kịp thời và thiết thực trong bối cảnh các quy định thuế có nhiều thay đổi lớn. Bằng việc làm rõ thời điểm áp dụng và khẳng định chính sách miễn thuế toàn diện đối với tiền lương làm thêm giờ, làm đêm và chưa nghỉ phép phát sinh trong suốt kỳ tính thuế.
Mọi thắc mắc cần được giải đáp, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ nhanh chóng!
联系信息 MAN – 会计师大师网络
- 地址：胡志明市新顺坊43街19A号
- 手机/扎洛：0903 963 163 – 0903 428 622
- 电子邮件：man@man.net.vn
内容制作：先生 Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
