Hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH cho người lao động hay không? Nếu doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc riêng (không phải hợp đồng lao động), doanh nghiệp không phải trả thêm khoản tiền tương đương mức đóng BHXH, BHYT, BHTN. Ngược lại, nếu thời gian thử việc được ghi ngay trong hợp đồng lao động, nghĩa vụ bảo hiểm phải xác định lại theo loại hợp đồng.
Đây là tình huống kế toán tiền lương gặp hằng tháng, nhất là giai đoạn tuyển dụng cuối năm. Chỉ cần hiểu sai hình thức hợp đồng, doanh nghiệp có thể trả thừa chi phí 21.5% hoặc ngược lại, bỏ sót nghĩa vụ và bị truy thu khi thanh tra lao động, BHXH.
Bài viết dưới đây phân tích câu hỏi hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH dựa trên Labor Code 2019, Decree 158/2025/ND-CP and Nghị định 283/2026/NĐ-CP, kèm mức phạt khi thử việc sai quy định.
Khoản 21.5% cần trả thêm mức đóng BHXH là gì?
Con số 21.5% là tổng tỷ lệ mà người sử dụng lao động đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động thuộc diện bắt buộc. Khi người lao động không thuộc diện bắt buộc, khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu doanh nghiệp trả thêm cho họ một khoản tương đương mức này, cùng lúc với kỳ trả lương.
Dưới đây là tổng hợp các khoản:
| Khoản đóng | Tỷ lệ trên tiền lương làm căn cứ đóng |
| BHXH – Quỹ hưu trí, tử tuất | 14% |
| BHXH – Quỹ ốm đau, thai sản | 3% |
| BHXH – Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | 0.5% |
| Health Insurance | 3% |
| Social Insurance | 1% |
| Total | 21.5% |
Note: Doanh nghiệp đủ điều kiện áp dụng mức đóng quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thấp hơn thì tổng tỷ lệ cũng thay đổi theo. Tương tự, khi người lao động đồng thời làm việc cho hai đơn vị, tỷ lệ áp dụng tại đơn vị thứ hai có thể khác. Bạn có thể xem phân tích chi tiết tại bài công ty thứ 2 trả 21% hay 21.5% để tránh tính sai.
Vậy hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH không?
Are not. Khi hai bên thỏa thuận thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc (không phải hợp đồng lao động), doanh nghiệp không phải trả thêm khoản tiền tương đương mức đóng BHXH, BHYT, BHTN cùng kỳ trả lương.
Legal basis:
- Khoản 2 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019 quy định nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc gồm thời gian thử việc và các nội dung tại điểm a, b, c, đ, g và h khoản 1 Điều 21. Trong đó không có nội dung về BHXH, BHYT và BHTN.
- Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định người làm việc theo hợp đồng thử việc không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Do đó, trong trường hợp ký hợp đồng thử việc riêng, doanh nghiệp không phải trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền tương đương với mức người sử dụng lao động đóng BHXH, BHYT, BHTN.
Với kế toán, điều này có nghĩa bảng lương của nhân sự đang ký hợp đồng thử việc chỉ ghi nhận tiền lương thử việc theo thỏa thuận và không trích các khoản bảo hiểm. Tiền lương thử việc vẫn phải bảo đảm không thấp hơn mức thỏa thuận và không thấp hơn 85% mức lương của công việc đó, nếu không doanh nghiệp sẽ bị xử phạt (xem phần mức phạt bên dưới).
Tóm lại, khi được hỏi hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH, kế toán cần kiểm tra trước hết tên và hình thức hợp đồng đã ký, rồi mới kết luận.
Căn cứ pháp lý xác định hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH
Để trả lời chính xác câu hỏi hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH, kế toán cần đối chiếu đồng thời ba quy định sau.
Khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019: Nghĩa vụ trả thêm
Khoản 3 Điều 168 Bộ Luật Lao động 2019, khi tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp:
Đối với người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thì người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền cho người lao động tương đương với mức người sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
Đây là gốc của khoản trả thêm 21.5%: Áp dụng cho người lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc.
Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP: Người làm theo hợp đồng thử việc không thuộc diện bắt buộc
Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định:
Đối tượng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng tính theo quy định tại khoản 2 Điều 7 của Nghị định này thấp hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất; người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc theo quy định của pháp luật lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Như vậy, người làm việc theo hợp đồng thử việc Are not phải đóng BHXH bắt buộc.
Điều 24 Bộ luật Lao động 2019: Nội dung hợp đồng thử việc
Nội dung hợp đồng thử việc, cụ thể:
- Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận về thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc.
- Nội dung chủ yếu của hợp đồng thử việc gồm thời gian thử việc và nội dung quy định tại các điểm a, b, c, đ, g và h khoản 1 Điều 21 của Bộ luật này.
- Không áp dụng thử việc đối với người lao động giao kết hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng.
Điều 24 cho phép hai hình thức thử việc: ghi trong hợp đồng lao động, hoặc ký hợp đồng thử việc riêng. Hình thức nào được chọn sẽ quyết định nghĩa vụ bảo hiểm của doanh nghiệp.
Thử việc ghi trong hợp đồng lao động có phải trả thêm 21.5%?
Không trả thêm chỉ đúng với hợp đồng thử việc riêng. Trường hợp doanh nghiệp ký hợp đồng lao động bao gồm cả thời gian thử việc, thì phải xem xét nghĩa vụ tham gia bảo hiểm theo loại hợp đồng và quy định pháp luật hiện hành, hoặc phải trả thêm một khoản tiền tương đương 21.5% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm.
Dưới đây là bảng tổng hợp hình thức thử việc thuộc diện BHXH bắt buộc và thuộc diện trả thêm khoản tương đương 21.5%.
Bảng tổng hợp hình thức thử việc giữa thuộc diện BHXH bắt buộc và trả thêm khoản tương đương 21.5%.
| Hình thức thử việc | Thuộc diện BHXH bắt buộc | Trả thêm khoản tương đương 21.5% |
| Ký hợp đồng thử việc riêng | Không (khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP | Are not |
| Thử việc ghi trong hợp đồng lao động, người lao động thuộc diện tham gia bắt buộc | Có, xác định theo loại hợp đồng | Không, doanh nghiệp đóng BHXH thay vì trả thêm |
| Thử việc ghi trong hợp đồng lao động không thuộc diện bắt buộc (ví dụ làm không trọn thời gian, lương thấp hơn mức căn cứ đóng thấp nhất) | Are not | Có (khoản 3 Điều 168 Bộ Luật Lao động 2019) |
Điểm mấu chốt: Bới hợp đồng lao động, câu hỏi không còn là hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH, mà là người lao động có thuộc diện tham gia bắt buộc hay không. Nếu có, doanh nghiệp đóng bảo hiểm; nếu không, doanh nghiệp trả thêm khoản tương đương vào lương.
Khi nhân sự hết thử việc và được tăng lương chính thức, kế toán cần cập nhật tiền lương làm căn cứ đóng với cơ quan BHXH. Quy trình cụ thể bạn tham khảo tại bài thủ tục điều chỉnh mức lương đóng BHXH.
Mức phạt khi bắt nhân viên thử việc quá thời gian năm 2026
Không phải trả thêm 21.5% không có nghĩa doanh nghiệp được tùy ý kéo dài thử việc. Khoản 2, khoản 3 Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định:
Vi phạm quy định về thử việc phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
- Yêu cầu người lao động thử việc quá 01 lần đối với một công việc;
- Thử việc quá thời gian thỏa thuận hoặc vượt quá điều kiện quy định tại Điều 25 của Bộ luật Lao động;
- Trả lương thử việc thấp hơn thỏa thuận hoặc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó;
- Không giao kết hợp đồng lao động khi thử việc đạt yêu cầu đối với trường hợp hai bên có giao kết hợp đồng thử việc.
Biện pháp khắc phục hậu quả:
- Buộc người sử dụng lao động trả đủ tiền lương của công việc đó cho người lao động khi có hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 1, điểm a, b, c khoản 2 Điều này;
- Buộc người sử dụng lao động giao kết hợp đồng lao động với người lao động khi có hành vi vi phạm quy định tại điểm d khoản 2 Điều này.
Mức phạt trên áp dụng đối với cá nhân. Theo Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, tổ chức có cùng hành vi vi phạm bị phạt bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Dưới đây là bảng khung hình phạt và biện pháp khắc phục tương ứng:
| Đối tượng vi phạm | Penalty level | Biện pháp khắc phục |
| Cá nhân | 2,000,000 – 5,000,000 VND | Trả đủ tiền lương của công việc đó; giao kết hợp đồng lao động |
| Tổ chức (doanh nghiệp) | 4.000.000 – 10.000.000 | Như trên |
Đặc biệt lưu ý: Khi thử việc đạt yêu cầu theo hợp đồng thử việc mà doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động, ngoài bị phạt còn bị buộc giao kết hợp đồng lao động. Từ thời điểm đó, hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH không còn áp dụng; doanh nghiệp phải xác định nghĩa vụ bảo hiểm theo hợp đồng lao động mới.
Lưu ý cho kế toán khi xử lý hợp đồng thử việc và khoản 21.5%
Những lưu ý cho kế toán khi xử lý hợp đồng thử việc:
- Kiểm tra hình thức hợp đồng trước khi lập bảng lương: Hợp đồng thử việc riêng hay hợp đồng lao động có điều khoản thử việc. Đây là căn cứ đầu tiên để trả lời hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH.
- Lưu đủ hồ sơ: Hợp đồng thử việc, thông báo kết quả thử việc, hợp đồng lao động ký tiếp theo. Bộ hồ sơ này giúp giải trình chi phí lương với cơ quan thuế và cơ quan BHXH.
- Theo dõi thời hạn thử việc: Không để thử việc quá thời gian thỏa thuận hoặc vượt điều kiện tại Điều 25 Bộ luật Lao động 2019.
- Trường hợp phải trả thêm khoản tương đương 21.5%: Ghi nhận cùng kỳ trả lương vào chi phí theo bộ phận sử dụng lao động, đối ứng tài khoản 334.
- Đối tượng đặc thù: Với chủ doanh nghiệp, giám đốc, việc xác định diện đóng và cách ghi sổ có điểm riêng. Xem thêm hướng dẫn hạch toán BHXH giám đốc.
Conclude
Với hợp đồng thử việc ký riêng, doanh nghiệp không phải trả thêm khoản tương đương 21.5% mức đóng BHXH, BHYT, BHTN, vì người lao động không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Nếu thử việc nằm trong hợp đồng lao động, doanh nghiệp phải xác định nghĩa vụ bảo hiểm theo loại hợp đồng, hoặc trả thêm khoản tương đương 21.5% khi người lao động không thuộc diện bắt buộc. Song song, cần tuân thủ thời gian và mức lương thử việc để tránh mức phạt đến 10.000.000 đồng đối với tổ chức theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
Nếu doanh nghiệp chưa có kế toán chuyên trách để rà soát hợp đồng, bảng lương và nghĩa vụ bảo hiểm hàng tháng, full accounting service của MAN – Master Accountant Network sẽ thay bạn xử lý trọn vẹn từ việc xác định hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH, kê khai bảo hiểm đến quyết toán thuế cuối năm.
Contact MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ, tư vấn và rà soát miễn phí!
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: No. 19A, Street 43, Tan Thuan Ward, Ho Chi Minh City
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: View MAN – Master Accountant Network's Google Business Profile
- LinkedIn Founder: View expert Le Hoang Tuyen's LinkedIn profile.
Responsible for production and professional content review by: Mr. Le Hoang Tuyen – Founder & CEO of MAN – Master Accountant NetworkHe is a CPA Vietnam auditor with over 30 years of in-depth experience in accounting, auditing, taxation, and corporate legal consulting.
Câu hỏi thường gặp về hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH
Hợp đồng thử việc có cần trả thêm 21.5% mức đóng BHXH nếu thử việc 2 tháng?
Không. Thời gian thử việc dài hay ngắn không làm thay đổi kết luận; điều quyết định là hai bên ký hợp đồng thử việc riêng. Thời gian thử việc vẫn phải tuân thủ Điều 25 Bộ luật Lao động 2019.
Người làm theo hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Không. Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Trả lương thử việc bằng 80% lương chính thức có bị phạt không?
Có. Trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó bị phạt từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng (cá nhân), gấp đôi với tổ chức, và bị buộc trả đủ tiền lương.
Thử việc đạt yêu cầu nhưng doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động thì sao?
Doanh nghiệp bị phạt theo điểm d khoản 2 Điều 16 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và bị buộc giao kết hợp đồng lao động với người lao động.
