Kế toán công ty thương mại dịch vụ có đặc thù khác với doanh nghiệp chỉ kinh doanh hàng hóa hoặc chỉ cung cấp dịch vụ. Kế toán phải đồng thời quản lý hàng tồn kho, doanh thu, giá vốn, công nợ, thuế và các khoản chi phí phát sinh từ hoạt động dịch vụ. Nếu chứng từ, hóa đơn và nghiệp vụ phát sinh không được kiểm soát ngay từ đầu, doanh nghiệp dễ gặp sai lệch khi đối chiếu công nợ, xác định giá vốn hoặc kê khai thuế.
Từ năm 2026, doanh nghiệp còn cần lưu ý các quy định mới về chế độ kế toán theo Circular 99/2025/TT-BTC và thời điểm lập hóa đơn theo Decree 254/2026/ND-CP. Vì vậy, việc tổ chức kế toán công ty thương mại dịch vụ cần được thực hiện thống nhất từ khâu chứng từ, ghi nhận nghiệp vụ đến lập báo cáo tài chính.
Kế toán công ty thương mại dịch vụ là gì?
Kế toán công ty thương mại dịch vụ là công tác kế toán được tổ chức tại doanh nghiệp vừa thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa, vừa cung cấp một hoặc nhiều loại hình dịch vụ. Kế toán có trách nhiệm thu thập, kiểm tra, ghi nhận và tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh để phản ánh đúng tình hình tài chính và kết quả kinh doanh.
Đối với doanh nghiệp thương mại, trọng tâm kế toán thường nằm ở quá trình mua hàng, nhập kho, xuất kho, xác định giá vốn, ghi nhận doanh thu và quản lý công nợ.
Trong khi đó, doanh nghiệp dịch vụ cần tập trung nhiều hơn vào việc xác định thời điểm hoàn thành dịch vụ, tập hợp chi phí liên quan, ghi nhận doanh thu và kiểm soát công nợ khách hàng.
Với doanh nghiệp hoạt động đồng thời trong hai lĩnh vực, kế toán công ty thương mại dịch vụ phải phân loại nghiệp vụ ngay từ đầu để tránh nhầm lẫn giữa doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, giá vốn hàng hóa và chi phí hoạt động.
Một số hoạt động thường gặp gồm:
- Mua bán hàng hóa trong nước.
- Phân phối hàng hóa cho đại lý hoặc khách hàng.
- Cung cấp dịch vụ tư vấn, vận chuyển, sửa chữa, bảo trì.
- Dịch vụ lưu trú, du lịch, quảng cáo hoặc môi giới.
- Kinh doanh kết hợp hàng hóa và dịch vụ trong cùng một hợp đồng.
Do đặc điểm hoạt động đa dạng, kế toán thương mại dịch vụ cần kiểm soát đồng thời doanh thu, hàng tồn kho, giá vốn, công nợ, thuế GTGT và chi phí phát sinh.
Cập nhật 2026: Doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC cần rà soát lại hệ thống tài khoản, chứng từ và phương pháp hạch toán đang sử dụng thay vì tiếp tục áp dụng máy móc hệ thống cũ.
Các công việc của kế toán công ty thương mại dịch vụ
Công việc của kế toán công ty thương mại dịch vụ có thể chia thành công việc hàng ngày, định kỳ và cuối năm.
Công việc hàng ngày
Specifically:
- Tiếp nhận, kiểm tra và phân loại hóa đơn, chứng từ mua vào, bán ra.
- Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ của chứng từ trước khi ghi nhận.
- Theo dõi nhập, xuất và tồn hàng hóa.
- Đối chiếu số lượng hàng hóa thực tế với sổ sách và phần mềm.
- Ghi nhận doanh thu bán hàng và doanh thu cung cấp dịch vụ theo điều kiện ghi nhận phù hợp.
- Theo dõi các khoản phải thu khách hàng và phải trả người bán.
- Theo dõi các khoản tiền mặt, tiền gửi ngân hàng.
- Kiểm tra hóa đơn đầu vào và đầu ra phục vụ kê khai thuế.
- Theo dõi chi phí mua hàng, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Đối chiếu công nợ định kỳ với khách hàng, nhà cung cấp.
- Kiểm tra các nghiệp vụ phát sinh bất thường và lưu hồ sơ giải trình.
Cập nhật điểm mới về thời điểm lập, xuất hóa đơn: Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý time of invoicing theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Đối với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
Đối với cung cấp dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Trường hợp người cung cấp dịch vụ có thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền, trừ trường hợp thu tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ theo quy định.
Vì vậy, kế toán công ty thương mại dịch vụ không nên chỉ căn cứ vào thời điểm thu tiền để xác định thời điểm xuất hóa đơn cho mọi nghiệp vụ.
Công việc hàng tháng, hàng quý
Specifically:
- Kiểm tra toàn bộ hóa đơn đầu vào, đầu ra.
- Đối chiếu doanh thu trên hóa đơn với sổ kế toán.
- Đối chiếu số dư công nợ khách hàng và nhà cung cấp.
- Kiểm tra số lượng, giá trị hàng tồn kho.
- Thực hiện kê khai các loại thuế theo quy định.
- Đối chiếu thuế GTGT đầu vào, đầu ra.
- Theo dõi số thuế phải nộp, đã nộp và còn phải nộp.
- Phân bổ các khoản chi phí liên quan nếu có.
- Rà soát các khoản doanh thu, chi phí chưa đủ chứng từ.
- Lập các báo cáo quản trị cần thiết cho doanh nghiệp.
Công việc cuối năm
Cuối năm, kế toán thương mại dịch vụ cần tập trung vào việc khóa sổ và kiểm tra tính chính xác của số liệu trước khi lập báo cáo tài chính.
Các công việc chính gồm:
- Kiểm kê và đối chiếu hàng tồn kho.
- Đối chiếu công nợ phải thu, phải trả.
- Kiểm tra số dư tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.
- Rà soát doanh thu, giá vốn và các khoản giảm trừ doanh thu.
- Kiểm tra các khoản chi phí chưa ghi nhận hoặc ghi nhận sai kỳ.
- Rà soát nghĩa vụ thuế.
- Đối chiếu số liệu giữa sổ chi tiết và sổ tổng hợp.
- Lập và trình bày báo cáo tài chính theo chế độ kế toán áp dụng.
- Lưu trữ chứng từ, sổ sách và hồ sơ kế toán theo quy định.
Doanh nghiệp cần tổ chức hệ thống chứng từ, sổ kế toán và báo cáo phù hợp với Thông tư 99/2025/TT-BTC, thay vì giữ nguyên cách tổ chức sổ sách theo Thông tư 200 trước đây.
Hạch toán các nghiệp vụ kế toán chuyên lĩnh vực thương mại dịch vụ
Hạch toán là phần quan trọng trong kế toán, vì sai tài khoản hoặc sai thời điểm ghi nhận có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, giá vốn, lợi nhuận và nghĩa vụ thuế.
Các nghiệp vụ thường gặp gồm:
- Mua hàng hóa.
- Chi phí mua hàng.
- Bán hàng và ghi nhận giá vốn.
- Cung cấp dịch vụ.
- Khách hàng ứng trước tiền.
- Các khoản giảm trừ doanh thu.
- Chiết khấu thanh toán.
- Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp.
- Các nghiệp vụ thuế liên quan.
Hạch toán khi mua hàng hóa
Khi mua hàng hóa nhập kho, căn cứ hóa đơn và chứng từ liên quan, doanh nghiệp ghi nhận giá mua, thuế GTGT được khấu trừ nếu đủ điều kiện và khoản phải trả hoặc khoản tiền đã thanh toán.
Accounting entry:
- Nợ TK 156: Giá mua hàng hóa
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ
Có TK 111, 112, 331,…: Tổng giá thanh toán
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, TK 133 là Thuế GTGT được khấu trừ và có thể mở chi tiết theo yêu cầu quản lý.
Chi phí thu mua hàng hóa
Các khoản chi phí trực tiếp liên quan đến việc mua hàng hóa như vận chuyển, bốc xếp và các chi phí thu mua khác được xử lý theo tính chất và điều kiện ghi nhận của từng khoản.
Trường hợp chi phí được tính vào giá gốc hàng hóa:
- Nợ TK 156: Chi phí thu mua
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có
Có TK 111, 112, 331,…
Hàng mua trả lại hoặc được giảm giá
Khi trả lại hàng mua hoặc được giảm giá hàng mua, kế toán căn cứ chứng từ liên quan để giảm giá trị hàng hóa và thuế GTGT đầu vào tương ứng nếu có.
- Nợ TK 111, 112, 331: Tổng giá thanh toán
Có TK 156: Giá trị hàng hóa
Có TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ
Chiết khấu thanh toán được hưởng
Nếu doanh nghiệp được hưởng chiết khấu thanh toán do thanh toán sớm cho nhà cung cấp:
- Nợ TK 331, 111, 112,…
Có TK 515: Doanh thu hoạt động tài chính
Hạch toán các nghiệp vụ tiêu thụ hàng hóa
Ghi nhận giá vốn
Khi hàng hóa đã bán và đủ điều kiện ghi nhận giá vốn:
- Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán
Có TK 156: Hàng hóa
Trường hợp hàng mua giao bán thẳng không qua nhập kho, kế toán căn cứ chứng từ thực tế để ghi nhận giá vốn theo quy định:
- Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có
Có TK 111, 112, 331,…
Ghi nhận doanh thu bán hàng
Khi đáp ứng điều kiện ghi nhận doanh thu:
- Nợ TK 111, 112, 131: Tổng giá thanh toán
Có TK 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp, nếu có
Lưu ý về hóa đơn: Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đối với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phụ thuộc việc khách hàng đã thanh toán hay chưa.
Các khoản giảm trừ doanh thu
Khi phát sinh khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán hoặc hàng bán bị trả lại, doanh nghiệp thực hiện hạch toán theo hệ thống tài khoản và hướng dẫn của Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Việc xác định khoản giảm trừ cần đồng thời kiểm tra chứng từ, hóa đơn điều chỉnh và số thuế GTGT liên quan theo quy định về thuế.
Hàng bán bị trả lại
Khi hàng bán bị trả lại và hàng được nhập lại kho:
- Nợ TK 156: Giá trị hàng nhập lại
Có TK 632: Giá vốn hàng bán
Đồng thời, doanh nghiệp xử lý phần doanh thu và thuế GTGT liên quan theo chứng từ, hóa đơn và quy định thuế hiện hành.
Chiết khấu thanh toán cho khách hàng
Nếu doanh nghiệp chấp nhận chiết khấu thanh toán cho khách hàng:
- Nợ TK 635: Chi phí tài chính
Có TK 111, 112, 131,…
Cuối kỳ xác định kết quả kinh doanh
Cuối kỳ, doanh nghiệp thực hiện kết chuyển doanh thu, chi phí và các khoản liên quan để xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Việc sử dụng tài khoản chi tiết cần căn cứ hệ thống tài khoản mà doanh nghiệp áp dụng và yêu cầu quản lý thực tế, không nên sao chép máy móc hệ thống tài khoản của Thông tư 200.
Case study thực tế về kế toán công ty thương mại dịch vụ
Các tình huống dưới đây giúp hình dung cách xử lý một số nghiệp vụ phổ biến trong kế toán công ty thương mại dịch vụ.
Tình huống 1: Nghiệp vụ mua hàng hóa
Công ty TNHH Thời Trang X mua một lô quần áo trị giá 60.000.000 đồng, thuế GTGT 10%, tổng giá thanh toán 66.000.000 đồng. Công ty thanh toán 30.000.000 đồng bằng tiền mặt, phần còn lại chưa thanh toán. Chi phí vận chuyển lô hàng 2.000.000 đồng, đã bao gồm thuế GTGT 10%, thanh toán bằng tiền mặt. Lô hàng được nhập kho.
Hướng dẫn hạch toán:
- Giá trị hàng nhập kho: 60.000.000 đồng.
- Thuế GTGT đầu vào: 6.000.000 đồng.
- Chi phí vận chuyển chưa thuế: 2.000.000 / 1.1 = 2.818.181 đồng.
- Thuế GTGT vận chuyển: 2.000.000 – 2.818.181 = 181.818,18 đồng.
Bút toán mua hàng:
- Nợ TK 156: 60.000.000 đồng
- Nợ TK 133: 6.000.000 đồng
- Có TK 111: 30.000.000 đồng
- Có TK 331: 36.000.000 đồng
Bút toán chi phí vận chuyển:
- Nợ TK 156: 2.818.181 đồng
- Nợ TK 133: 181.818 đồng
- Có TK 111: 2.000.000 đồng
Cách hạch toán trên phản ánh đúng bản chất giao dịch mua hàng và chi phí liên quan đến hàng hóa.
Tình huống 2: Nghiệp vụ bán hàng hóa
Công ty TNHH Thời Trang X bán một lô quần áo với giá chưa thuế 100.000.000 đồng, thuế GTGT 10%. Khách hàng thanh toán 60.000.000 đồng bằng chuyển khoản và còn nợ 50.000.000 đồng. Giá vốn lô hàng là 55.000.000 đồng.
Hướng dẫn hạch toán:
- Doanh thu chưa thuế: 100.000.000 đồng.
- Thuế GTGT đầu ra: 10.000.000 đồng.
- Tổng giá thanh toán: 110.000.000 đồng.
- Giá vốn: 55.000.000 đồng.
Ghi nhận giá vốn:
- Nợ TK 632: 55.000.000 đồng
- Có TK 156: 55.000.000 đồng
Ghi nhận doanh thu:
- Nợ TK 112: 60.000.000 đồng
- Nợ TK 131: 50.000.000 đồng
- Có TK 511: 100.000.000 đồng
- Có TK 3331: 10.000.000 đồng
Note: Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, thời điểm lập hóa đơn của nghiệp vụ bán hàng hóa được xác định theo thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không căn cứ vào việc đã thu đủ tiền hay chưa.
Tình huống 3: Nghiệp vụ cung cấp dịch vụ và nhận tiền
Công ty TNHH Tư Vấn A cung cấp dịch vụ tư vấn quản lý với tổng giá trị thanh toán 65.000.000 đồng, đã bao gồm thuế GTGT 10%. Công ty hoàn thành dịch vụ và nhận đủ tiền qua ngân hàng.
Hướng dẫn hạch toán:
- Doanh thu chưa thuế: 65.000.000 / 1.1 = 60.000.000 đồng.
- Thuế GTGT đầu ra: 65.000.000 – 60.000.000 = 5.000.000 đồng.
Accounting entry:
- Nợ TK 112: 65.000.000 đồng
- Có TK 511: 60.000.000 đồng
- Có TK 3331: 5.000.000 đồng
Đối với nghiệp vụ cung cấp dịch vụ, kế toán công ty thương mại dịch vụ cần kiểm tra thời điểm hoàn thành dịch vụ và thời điểm thu tiền để xác định thời điểm lập hóa đơn theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Tình huống 4: Nghiệp vụ chi phí hoạt động
Công ty TNHH B hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, thanh toán tiền điện văn phòng 5.000.000 đồng bằng tiền mặt. Nếu khoản chi đủ điều kiện ghi nhận là chi phí quản lý doanh nghiệp:
Accounting entry:
- Nợ TK 642: 5.000.000 đồng
- Có TK 111: 5.000.000 đồng
Trường hợp hóa đơn điện có thuế GTGT được khấu trừ, doanh nghiệp cần tách riêng phần thuế GTGT đầu vào theo chứng từ thực tế.
Tình huống 5: Nghiệp vụ nhận tiền ứng trước của khách hàng
Công ty Du lịch C ký hợp đồng tổ chức tour và nhận ứng trước 30.000.000 đồng từ khách hàng qua ngân hàng.
Accounting entry:
- Nợ TK 112: 30.000.000 đồng
- Có TK 131: 30.000.000 đồng
Khoản tiền khách hàng ứng trước không mặc nhiên được ghi nhận ngay là doanh thu. Kế toán thương mại dịch vụ cần xác định điều kiện ghi nhận doanh thu và thời điểm lập hóa đơn theo tính chất của dịch vụ.
Đặc biệt, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định trường hợp người cung cấp dịch vụ thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền, nhưng có ngoại lệ đối với tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Tình huống 6: Nghiệp vụ hoa hồng đại lý được hưởng
Công ty D làm đại lý bán hàng cho Công ty X. Kỳ này, Công ty D được hưởng hoa hồng đại lý 25.000.000 đồng, đã bao gồm thuế GTGT 10%, và đã nhận tiền qua ngân hàng.
Hướng dẫn hạch toán:
- Doanh thu hoa hồng chưa thuế: 25.000.000 / 1,1 = 22.727.272 đồng.
- Thuế GTGT: 25.000.000 – 22.727.272 = 2.727.272 đồng.
Accounting entry:
- Nợ TK 112: 25.000.000 đồng
- Có TK 511: 22.727.272 đồng
- Có TK 3331: 2.727.272 đồng
Conclude
Kế toán công ty thương mại dịch vụ phải kiểm soát đồng thời hàng hóa, doanh thu, giá vốn, dịch vụ, công nợ, chi phí và nghĩa vụ thuế. Đặc biệt trong năm 2026, doanh nghiệp cần cập nhật chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và quy định về hóa đơn theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP để hạn chế sai sót khi ghi nhận nghiệp vụ.
Nếu doanh nghiệp có nhiều nghiệp vụ mua bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ, việc xây dựng quy trình chứng từ, phân loại doanh thu và kiểm soát công nợ ngay từ đầu sẽ giúp số liệu kế toán nhất quán hơn, đồng thời thuận lợi khi lập báo cáo tài chính và giải trình với cơ quan quản lý thuế.
Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm business accounting services để lựa chọn phương án tổ chức công tác kế toán phù hợp; trường hợp doanh nghiệp chủ yếu cung cấp dịch vụ có thể xem thêm nội dung về kế toán doanh nghiệp dịch vụ. Với doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa, tham khảo thêm kế toán công ty thương mại để kiểm soát chuyên sâu nghiệp vụ mua bán và hàng tồn kho.
Ngoài ra, nếu phát sinh hàng mẫu xuất khẩu không thu tiền, doanh nghiệp cần kiểm tra riêng quy định về hóa đơn và cách xử lý nghiệp vụ trước khi thực hiện.
Note: Nội dung trên mang tính tham khảo và được cập nhật theo các quy định được đề cập tại thời điểm biên soạn. Khi áp dụng thực tế, doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành, hồ sơ và bản chất từng giao dịch để lựa chọn cách hạch toán, kê khai thuế và lập hóa đơn phù hợp.
Liên hệ MAN – Master Accountant Network For free support and advice!
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: No. 19A, Street 43, Tan Thuan Ward, Ho Chi Minh City
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: View MAN – Master Accountant Network's Google Business Profile
- LinkedIn Founder: View expert Le Hoang Tuyen's LinkedIn profile.
Responsible for production and professional content review by: Mr. Le Hoang Tuyen – Founder & CEO of MAN – Master Accountant NetworkHe is a CPA Vietnam auditor with over 30 years of in-depth experience in accounting, auditing, taxation, and corporate legal consulting.
Câu hỏi thường gặp về kế toán công ty thương mại dịch vụ
Công ty thương mại dịch vụ bán hàng thì khi nào phải lập hóa đơn?
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đối với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
Công ty thương mại dịch vụ cung cấp dịch vụ thì khi nào lập hóa đơn?
Đối với cung cấp dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Trường hợp người cung cấp dịch vụ thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp dịch vụ thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền, trừ trường hợp tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ theo quy định.
Tiền khách hàng ứng trước cho công ty thương mại dịch vụ có được ghi nhận ngay là doanh thu không?
Không phải mọi khoản tiền khách hàng ứng trước đều được ghi nhận ngay là doanh thu. Kế toán cần xác định bản chất giao dịch, điều kiện ghi nhận doanh thu và tình trạng thực hiện nghĩa vụ cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ.
Chi phí vận chuyển hàng mua có được tính vào giá trị hàng hóa không?
Trường hợp chi phí vận chuyển, bốc xếp và các khoản chi phí thu mua khác đáp ứng điều kiện để tính vào giá gốc hàng hóa thì được phản ánh vào giá trị hàng tồn kho theo quy định kế toán. Nếu khoản chi phí có thuế GTGT được khấu trừ thì phần thuế được xử lý riêng theo quy định về thuế GTGT.
Công ty vừa bán hàng hóa vừa cung cấp dịch vụ có cần tách riêng doanh thu không?
Nên theo dõi riêng doanh thu theo từng hoạt động kinh doanh để phục vụ quản trị, đối chiếu chứng từ và xác định chính xác kết quả của từng nhóm hoạt động. Việc mở tài khoản chi tiết hoặc sổ chi tiết cần căn cứ hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và nhu cầu quản lý của doanh nghiệp.
