Tình huống đặt ra:
“Đơn vị được hợp nhất từ hai đơn vị cũ, không có đơn vị trực thuộc. Hai đơn vị cũ đã lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán 6 tháng đầu năm 2025; đơn vị mới đã lập báo cáo cho 6 tháng cuối năm 2025. Hiện nay, đơn vị cấp trên yêu cầu lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán hợp nhất theo quy định tại Thông tư số 108/2025/TT-BTC. Vậy trong trường hợp này, đơn vị có bắt buộc phải lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán hợp nhất hay không?”
Trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính và sự nghiệp, nhiều đơn vị được hợp nhất từ các cơ quan cũ đang gặp lúng túng trong việc lập báo cáo tài chính (BCTC). Một câu hỏi phổ biến hiện nay là: “Nếu đơn vị mới sau khi hợp nhất không có đơn vị trực thuộc, liệu có phải lập BCTC hợp nhất theo Thông tư 108/2025/TT-BTC hay không?”
Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên phản hồi mới nhất từ Bộ Tài chính.
Đối tượng áp dụng Thông tư 108/2025/TT-BTC
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 1 Thông tư số 108/2025/TT-BTC, phạm vi điều chỉnh của văn bản này rất rõ ràng:
“Thông tư này quy định và hướng dẫn các nguyên tắc, phương pháp lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp có đơn vị kế toán trực thuộc.”
Như vậy, “chìa khóa” ở đây nằm ở cụm từ “có đơn vị kế toán trực thuộc”. Báo cáo tài chính hợp nhất được thiết kế để tổng hợp bức tranh tài chính của một “tập đoàn” hành chính hoặc một đơn vị mẹ có các đơn vị con, đơn vị cấp dưới trực thuộc có bộ máy kế toán riêng.
Đơn vị hợp nhất không có đơn vị trực thuộc có phải lập báo cáo?
Dựa trên nguyên tắc nêu trên:
- Trường hợp đơn vị của bạn không có đơn vị kế toán trực thuộc, đơn vị KHÔNG phải lập báo cáo tài chính hợp nhất theo Thông tư 108/2025/TT-BTC.
Dù đơn vị mới của bạn được hình thành từ việc hợp nhất hai đơn vị cũ, nhưng nếu sau khi thành lập, cơ cấu tổ chức chỉ có một đơn vị kế toán duy nhất (không có các “chi nhánh” hoặc đơn vị kế toán phụ thuộc), thì việc lập BCTC hợp nhất là không cần thiết và không đúng đối tượng quy định.
Cách xử lý báo cáo trong năm chuyển đổi (năm 2025 – 2026)
Đối với trường hợp cụ thể mà bạn nêu (2 đơn vị cũ lập báo cáo 6 tháng đầu năm, đơn vị mới lập báo cáo 6 tháng cuối năm 2025), quy trình thực hiện như sau:
- Báo cáo tài chính đơn lẻ: Đơn vị mới chỉ cần lập BCTC của riêng mình cho kỳ kế toán từ khi thành lập đến hết năm tài chính. Số liệu từ hai đơn vị cũ sẽ được bàn giao và xử lý theo quy định về bàn giao tài chính khi sáp nhập/hợp nhất.
- Báo cáo quyết toán: Đơn vị thực hiện quyết toán theo hướng dẫn tại Thông tư số 24/2024/TT-BTC và các văn bản hướng dẫn quyết toán ngân sách hàng năm.
Không nhầm lẫn giữa “Hợp nhất đơn vị” và “Hợp nhất báo cáo”:
- Hợp nhất đơn vị là việc sáp nhập pháp nhân.
- Hợp nhất báo cáo là kỹ thuật kế toán dành cho đơn vị cấp trên tổng hợp số liệu từ các đơn vị trực thuộc.
总结
Như vậy, căn cứ theo quy định mới nhất từ Bộ Tài chính, việc lập báo cáo tài chính hợp nhất chỉ áp dụng đối với các đơn vị đóng vai trò là đơn vị kế toán cấp trên có các đơn vị trực thuộc. Đối với các đơn vị vừa hợp nhất nhưng tổ chức theo mô hình đơn lẻ, không có đơn vị cấp dưới có bộ máy kế toán riêng thì không thuộc đối tượng điều chỉnh của Thông tư 108/2025/TT-BTC. Đơn vị chỉ cần tập trung hoàn thiện báo cáo tài chính đơn lẻ và báo cáo quyết toán theo đúng niên độ kế toán để gửi cơ quan cấp trên.
联系信息 MAN – 会计师大师网络
- 地址：胡志明市新顺坊43街19A号
- 手机/扎洛：0903 963 163 – 0903 428 622
- 电子邮件：man@man.net.vn
内容制作：先生 黎黄宣 – MAN – Master Accountant Network 的创始人兼首席执行官，越南注册会计师，拥有超过 30 年的会计、审计和财务咨询经验。
Câu hỏi thường gặp về lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán hợp nhất
Đơn vị cũ của tôi có đơn vị trực thuộc, nhưng sau khi hợp nhất đơn vị mới lại không có đơn vị trực thuộc thì sao?
Việc lập BCTC hợp nhất căn cứ vào cơ cấu tổ chức của thực thể kế toán hiện tại. Nếu đơn vị mới không còn đơn vị trực thuộc, bạn không cần lập BCTC hợp nhất cho đơn vị mới.
Nếu không lập báo cáo hợp nhất, tôi có phải nộp báo cáo của 2 đơn vị cũ không?
Thông thường, khi hợp nhất, số liệu của các đơn vị cũ được chốt tại thời điểm chấm dứt hoạt động và bàn giao cho đơn vị mới. Đơn vị cấp trên sẽ căn cứ vào biên bản bàn giao và báo cáo đơn lẻ của đơn vị mới để theo dõi.
