Hệ thống pháp luật về Kế toán tại Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Thay vì ban hành một bộ luật mới hoàn toàn, Quốc hội đã lựa chọn phương án sửa đổi, bổ sung Luật Kế toán 2015 thông qua Luật số 56/2024/QH15 và Luật số 108/2025/QH15.
Sự thay đổi này hướng tới mục tiêu: Hội nhập quốc tế – Chuyển đổi số – Bảo vệ người làm nghề.
Kể từ ngày 01/07/2026, các doanh nghiệp và đơn vị kế toán tại Việt Nam sẽ phải tuân thủ các quy định mới được tích hợp vào Luật Kế toán số 88/2015/QH13. Việc nắm bắt sớm các thay đổi này là bắt buộc để đảm bảo tính tuân thủ pháp lý và tối ưu hóa vận hành bộ máy tài chính.
| Tải file tóm tắt |
Điểm mới đột phá
Theo quy định tại Điều 51 Luật số 108/2025/QH15 (Luật Quản lý thuế năm 2025), một “vùng xanh” mới đã được mở ra cho các tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế (Đại lý thuế):
- Bổ sung Điều 70a: Cho phép Đại lý thuế cung cấp dịch vụ kế toán cho Doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
- Điều kiện bắt buộc: Tổ chức phải có ít nhất 01 nhân sự sở hữu Chứng chỉ kế toán viên.
- Tác động: Đây là giải pháp tháo gỡ khó khăn về chi phí cho khối doanh nghiệp siêu nhỏ, đồng thời giúp cơ quan Thuế quản lý dữ liệu tài chính đồng bộ và minh bạch hơn ngay từ khâu ghi sổ.
Những thay đổi trọng yếu trong Luật số 56/2024/QH15
Dưới đây là bảng phân tích chi tiết các nội dung thay đổi so với Luật Kế toán 2015 hiện hành:
Chuẩn hóa Báo cáo tài chính (BCTC)
Nhằm đảm bảo dữ liệu kế toán phản ánh trung thực tình hình tài chính của đơn vị và phù hợp với các chuẩn mực pháp lý cao nhất, luật mới đã thực hiện điều chỉnh quan trọng trong cách thức trình bày báo cáo:
- Quy định cũ: Chỉ yêu cầu lập theo biểu mẫu của chế độ kế toán.
- Quy định mới: Nhấn mạnh việc BCTC phải được lập và trình bày đúng quy định của cả Chuẩn mực kế toán và Chế độ kế toán.
- Mục tiêu: Nâng cao tính chính xác, trung thực và thống nhất của số liệu tài chính trên diện rộng.
Lộ trình áp dụng Chuẩn mực quốc tế (IFRS)
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kế toán Việt Nam tiệm cận với các thông lệ tài chính toàn cầu, Luật số 56/2024/QH15 đã cụ thể hóa thẩm quyền của Chính phủ trong việc điều hành lộ trình này:
- Sửa đổi tại Khoản 2, Điều 2: Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn chi tiết về đối tượng, phạm vi, thể thức và lộ trình áp dụng chuẩn mực quốc tế về kế toán.
- Ý nghĩa: Đây là “kim chỉ nam” cho các tập đoàn lớn, doanh nghiệp niêm yết chuẩn bị cho việc áp dụng IFRS, giúp Việt Nam nâng hạng thị trường chứng khoán và thu hút FDI.
Cải cách chứng từ và chữ ký điện tử
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, Luật số 56/2024/QH15 đã thực hiện những bước tiến lớn nhằm tối giản hóa quy trình và đa dạng hóa các hình thức xác thực giao dịch điện tử cho doanh nghiệp:
- Ký chứng từ: Ngoài chữ ký điện tử, luật mới cho phép sử dụng “các hình thức xác nhận khác bằng phương tiện điện tử”. Điều này phù hợp với sự phát triển của công nghệ Blockchain, Smart Contract và các phương thức bảo mật sinh trắc học.
- Bãi bỏ thông tin rườm rà: Bãi bỏ quy định bắt buộc ghi “tên, địa chỉ người nhận chứng từ” đối với các chứng từ nội bộ (điểm d khoản 1 Điều 16). Điều này giúp đơn giản hóa quy trình thủ tục cho doanh nghiệp.
Linh hoạt về kỳ kế toán và ngôn ngữ
Nhằm tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn vận hành và giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, Luật số 56/2024/QH15 đã điều chỉnh các quy định về kỳ báo cáo và thủ tục dịch thuật như sau:
- Kỳ kế toán: Quy định rõ kỳ kế toán đầu tiên hoặc cuối cùng không quá 03 kỳ kế toán tháng liên tiếp thay vì mốc 90 ngày như trước đây. Điều này tạo sự nhất quán về mặt thời gian báo cáo tháng/quý.
- Dịch thuật tài liệu: Tài liệu tiếng nước ngoài chỉ phải dịch ra tiếng Việt khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu, giúp doanh nghiệp đa quốc gia tiết giảm đáng kể chi phí vận hành thường xuyên.
Cơ chế bảo vệ người làm kế toán
Đây là thay đổi mang tính nhân văn và tiến bộ nhất trong lần sửa đổi này (Khoản 7, Điều 2 Luật số 56/2024/QH15):
- Quyền độc lập: Người làm kế toán có quyền độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Quyền bảo lưu ý kiến: Khi có ý kiến khác với người ra quyết định (chủ doanh nghiệp/giám đốc), kế toán được quyền bảo lưu ý kiến bằng văn bản.
- Quyền báo cáo sai phạm: Khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật tài chính, kế toán phải báo cáo bằng văn bản cho cấp quản lý.
- Miễn trừ trách nhiệm: Trong trường hợp vẫn phải chấp hành quyết định sai sau khi đã báo cáo, kế toán sẽ không phải chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành đó.
Định hướng Quản lý Nhà nước ngành Ngân hàng
Luật mới bổ sung quyền hạn cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:
- Chịu trách nhiệm ban hành chế độ kế toán hoặc văn bản quy phạm pháp luật kế toán áp dụng riêng cho các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
- Đảm bảo các tổ chức này vừa tuân thủ chuẩn mực chung, vừa đáp ứng được các đặc thù khắt khe về quản trị rủi ro ngành ngân hàng.
Sự kết hợp giữa Luật Kế toán sửa đổi 2024 và Luật Quản lý thuế 2025 tạo ra một hệ sinh thái tài chính minh bạch hơn. Việc dịch chuyển sang chuẩn mực quốc tế và thừa nhận đa dạng các hình thức điện tử cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc xây dựng Chính phủ số và Kinh tế số.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Ban biên tập MAN – Master Accountant Network
