Trong bối cảnh hệ thống an sinh xã hội không ngừng hoàn thiện, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT ngày 14/11/2025. Đây là văn bản pháp quy quan trọng, thay mới hoàn toàn chế độ kế toán áp dụng cho các quỹ bảo hiểm, bao gồm: Quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế và quỹ bảo hiểm thất nghiệp (BHXH, BHYT, BHTN). Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu các thay đổi cốt lõi và hướng dẫn thực hành chi tiết để các đơn vị sẵn sàng áp dụng từ ngày 01/01/2026.
Tổng quan về Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT
Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT được thiết kế nhằm thay thế cho Thông tư số 102/2018/TT-BTC. Với tài liệu gốc dài 189 trang, Thông tư này không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về số hiệu mà là một bước chuyển biến trong cách thức quản lý tài chính các quỹ bảo hiểm quốc gia.
Thông tư 107/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành vào ngày 14/11/2025, đánh dấu một cột mốc mới trong quy định về kế toán ngành bảo hiểm. Văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026, đồng thời thay thế hoàn toàn cho Thông tư số 102/2018/TT-BTC ngày 14/11/2018 trước đó. Việc nắm vững các mốc thời gian này là điều kiện tiên quyết để các đơn vị thực hiện chuyển đổi chế độ kế toán đúng quy định.
Mục tiêu của chế độ kế toán mới
Việc áp dụng Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT nhằm đảm bảo việc hạch toán các nghiệp vụ thu, chi quỹ được thực hiện đầy đủ, minh bạch và độc lập theo từng loại quỹ thành phần. Đặc biệt, thông tư này hướng tới việc trao quyền chủ động nhiều hơn cho cơ quan Bảo hiểm xã hội trong việc thiết kế các công cụ kế toán phù hợp với thực tiễn quản lý.
Để đảm bảo tính chính xác ngay từ khâu thiết lập, nhiều đơn vị đã chủ động tìm đến các accounting consulting services chuyên nghiệp nhằm rà soát và kiện toàn bộ máy.
Thay đổi về Chứng từ kế toán theo Thông tư 107/2025/ TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT
Đây là một trong những điểm mới mang tính cởi mở nhất của Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT.
Quyền tự thiết kế mẫu chứng từ
Theo quy định mới, cơ quan BHXH được quyền tự thiết kế mẫu chứng từ kế toán. Mục đích của việc này là để:
- Phản ánh chính xác các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến hoạt động thu, chi quỹ BHXH, BHYT và BHTN thuộc phạm vi quản lý.
- Đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ hạch toán kế toán các quỹ bảo hiểm một cách chi tiết nhất.
Các yêu cầu bắt buộc đối với chứng từ tự thiết kế
Dù được tự chủ thiết kế nhưng Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT vẫn yêu cầu các đơn vị phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc sau:
- Phản ánh đúng bản chất: Chứng từ phải mô tả chính xác nội dung kinh tế phát sinh, không được làm sai lệch bản chất nghiệp vụ.
- Tuân thủ Luật Kế toán: Các nội dung trên chứng từ phải đáp ứng đầy đủ quy định của Luật Kế toán hiện hành.
- Tính tương thích: Phải phù hợp với thông tin cần ghi sổ kế toán và đáp ứng được yêu cầu quản lý đặc thù của từng quỹ bảo hiểm thành phần.
Hệ thống Tài khoản kế toán: Phân tách và Minh bạch
Hệ thống tài khoản là trung tâm của sự thay đổi trong Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT.
Lựa chọn tài khoản áp dụng
Căn cứ vào danh mục Hệ thống tài khoản kế toán tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này, cơ quan BHXH sẽ lựa chọn các tài khoản phù hợp với cơ chế tài chính và chức năng nhiệm vụ được giao. Điều này đảm bảo tính thống nhất trong toàn bộ hệ thống bảo hiểm.
Bổ sung tài khoản chi tiết
Điểm quan trọng trong Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT là cho phép cơ quan BHXH bổ sung các tài khoản chi tiết cho các tài khoản đã quy định sẵn tại Phụ lục I. Việc bổ sung này nhằm:
- Đáp ứng yêu cầu quản lý chi tiết của từng đơn vị.
- Đảm bảo theo dõi minh bạch, độc lập theo từng quỹ bảo hiểm và các quỹ thành phần theo quy định pháp luật.
Đối với các đơn vị cần sự hỗ trợ toàn diện trong việc chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết, việc sử dụng full accounting service sẽ là giải pháp tối ưu để tránh sai sót hệ thống.
Bổ sung tài khoản ngang cấp
Trường hợp thực tế phát sinh nhu cầu cần bổ sung tài khoản ngang cấp với các tài khoản tại Phụ lục I, cơ quan BHXH phải thực hiện theo đúng quy định tại Luật Kế toán. Điều này nhằm:
- Đảm bảo tính thống nhất trong sử dụng tài khoản trên toàn quốc.
- Đảm bảo trình bày thông tin trên báo cáo tài chính chính xác, tránh hiện tượng bỏ sót hoặc trùng lặp thông tin báo cáo tài chính.
Sổ kế toán: Mở, ghi và lưu trữ theo Thông tư 107/2025/TT-BTC
Hệ thống sổ kế toán theo Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT yêu cầu sự chi tiết và hệ thống hóa cao độ.
Nghĩa vụ mở và ghi sổ kế toán
Cơ quan BHXH có trách nhiệm mở sổ kế toán để:
- Ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính liên quan đến thu, chi quỹ BHXH, BHYT và BHTN được giao quản lý.
- Việc mở sổ, ghi sổ, khóa sổ và lưu trữ phải tuân thủ cả Luật Kế toán và các quy định cụ thể tại Thông tư 107/2025/TT-BTC.
Thiết kế mẫu sổ kế toán
Cơ quan BHXH tiến hành thiết kế mẫu sổ kế toán dựa trên danh mục và hướng dẫn tại Phụ lục II “Hệ thống sổ kế toán”. Ngoài các sổ bắt buộc, đơn vị được phép:
- Mở thêm các sổ kế toán chi tiết theo yêu cầu quản lý riêng.
- Phải đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật về kế toán và các quy định liên quan khác.
Quy định về sửa chữa thông tin, số liệu trên sổ kế toán
Đây là phần nội dung đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối trong thực hành theo Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT.
Phương pháp sửa chữa sổ kế toán
Mọi hành động sửa chữa sổ kế toán phải được thực hiện dựa trên quy định tại Luật Kế toán và các hướng dẫn cụ thể tại Thông tư này. Tuyệt đối không được tẩy xóa hoặc sửa chữa không đúng quy trình kỹ thuật kế toán.
Sửa chữa trong giai đoạn chuyển tiếp (Sau ngày khóa sổ)
Thông tư quy định rõ thời gian sửa chữa đối với các sai sót của năm báo cáo (số liệu từ 01/01 đến 31/12):
- Thời điểm phát hiện: Sau ngày khóa sổ (sau ngày 31/12).
- Thời hạn thực hiện: Từ sau ngày khóa sổ đến trước ngày báo cáo tài chính quỹ bảo hiểm được ký duyệt phát hành để nộp cho cơ quan có thẩm quyền.
Sau khi nộp hoặc công khai Báo cáo tài chính
Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT nghiêm cấm cơ quan bảo hiểm xã hội tự ý làm thay đổi thông tin, số liệu trên báo cáo tài chính đã nộp hoặc đã công khai.
- Nếu sau khi nộp mới phát hiện sai sót: Cơ quan BHXH phải thực hiện sửa chữa trên sổ kế toán của năm phát hiện sai sót theo quy định.
Báo cáo tài chính Quỹ bảo hiểm: Phản ánh toàn diện thông tin
Hệ thống báo cáo tài chính theo Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT mang tính tổng hợp cao.
- Nội dung: Phản ánh toàn bộ thông tin, số liệu đã ghi sổ kế toán của các hoạt động thu, chi, quản lý quỹ BHXH, BHYT, BHTN phát sinh trong năm.
- Đối tượng thực hiện: Bao gồm cơ quan BHXH, BHXH Quân đội và BHXH Công an nhân dân. Đây là điểm nhấn về tính bao quát của chế độ kế toán mới đối với các lực lượng vũ trang.
So sánh điểm mới giữa Thông tư 107/2025/TT-BTC và Thông tư 102/2018/TT-BTC
Để giúp bạn hình dung rõ ràng mức độ thay đổi giữa hai chế độ kế toán, bảng so sánh dưới đây sẽ tổng hợp các điểm khác biệt cốt lõi giữa Thông tư 102/2018/TT-BTC và Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT. Từ chứng từ, hệ thống tài khoản đến sổ kế toán và báo cáo tài chính, mỗi nội dung đều cho thấy xu hướng chuyển dịch sang tính linh hoạt, minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn quản lý hiện đại.
| Content | Thông tư 102/2018/TT-BTC | Thông tư 107/2025/TT-BTC |
| Document | Thực hiện theo mẫu quy định sẵn. | Cơ quan BHXH tự thiết kế mẫu phù hợp thực tế. |
| Account | Danh mục tài khoản cũ, ít tùy biến. | Hệ thống tài khoản mới (Phụ lục I), cho phép bổ sung chi tiết sâu. |
| Accounting ledger | Theo hệ thống cũ. | Thiết kế mẫu sổ theo Phụ lục II, khuyến khích mở thêm sổ chi tiết. |
| Sửa chữa sai sót | Chưa quy định cụ thể mốc báo cáo ký duyệt. | Quy định rõ mốc thời gian từ sau 31/12 đến trước khi ký duyệt BCTC. |
| Financial reports | Áp dụng chế độ cũ. | Phản ánh toàn diện mọi hoạt động thu, chi bao gồm cả khối Quân đội, Công an. |
Nhìn tổng thể, sự chuyển đổi từ Thông tư 102/2018/TT-BTC sang Thông tư 107/2025/TT-BTC không chỉ là cập nhật kỹ thuật mà còn là bước nâng cấp toàn diện về tư duy quản lý kế toán quỹ bảo hiểm. Các quy định mới cho thấy xu hướng rõ rệt: tăng tính linh hoạt trong vận hành (tự thiết kế chứng từ, mở rộng tài khoản), đồng thời siết chặt tính minh bạch và kiểm soát (quy định chặt chẽ về sửa sai và Báo cáo tài chính).
Điều này đòi hỏi đội ngũ kế toán không chỉ nắm vững quy định mà còn phải chủ động thích ứng, xây dựng hệ thống chứng từ, sổ sách phù hợp thực tiễn đơn vị. Việc chuẩn bị sớm ngay từ giai đoạn chuyển đổi sẽ là yếu tố quyết định giúp các cơ quan BHXH triển khai Thông tư 107 hiệu quả, hạn chế rủi ro và đảm bảo tuân thủ đúng quy định từ năm 2026.
Kế luận
Việc ban hành Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT là một bước tiến quan trọng, thay mới hoàn toàn chế độ kế toán cũ để phù hợp với yêu cầu quản lý hiện đại. Việc nắm vững các thay đổi về chứng từ tự thiết kế, hệ thống tài khoản chi tiết và quy trình sửa chữa sai sót sau ngày khóa sổ là yếu tố then chốt để các cán bộ kế toán hoàn thành tốt nhiệm vụ trong năm 2026.
Source: Thông tư số 107/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: No. 19A, Street 43, Tan Thuan Ward, Ho Chi Minh City
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Content is moderated by: Mr. Le Hoang Tuyen – Founder & CEO of Man, CPA Vietnam Auditor with over 30 years of experience in Accounting, Auditing and Financial Consulting.
Giải đáp thắc mắc về Thông tư 107/2025/TT-BTC về quỹ BHXH và BHYT
Tuyệt đối không được tự ý sửa đổi số liệu báo cáo đã nộp. Mọi điều chỉnh phải được thực hiện vào sổ kế toán của năm hiện tại (năm phát hiện ra sai sót).
Có. Báo cáo tài chính theo Thông tư 107/2025/TT-BTC phản ánh số liệu tại cả cơ quan BHXH, BHXH Quân đội và BHXH Công an nhân dân. Sau khi nộp báo cáo lên cơ quan có thẩm quyền, đơn vị có được sửa sổ kế toán năm cũ không?
Hệ thống tài khoản mới có áp dụng cho BHXH Quân đội không?
