Tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ là vấn đề đang khiến không ít kế toán doanh nghiệp xuất khẩu băn khoăn, khi Nghị định 252/2026/NĐ-CP chỉ quy định rõ tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, còn phần dịch vụ vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể. Dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất như Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Nghị định 254/2026/NĐ-CP and Circular 99/2025/TT-BTC cùng câu trả lời chính thức từ Cục Thuế và công văn hướng dẫn thực tế tại địa phương, bài viết sẽ giúp kế toán phân định rõ hàng hóa áp dụng tỷ giá tính thuế hải quan, dịch vụ áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC như thế nào, tránh sai sót khi lập hóa đơn, ghi nhận doanh thu và kê khai thuế.
Vì sao tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ đang là mối quan tâm của kế toán?
Khoảng trống pháp lý giữa hàng hóa và dịch vụ trong Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Nghị định 252/2026/NĐ-CP tại khoản 4 Điều 14 quy định:
Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, tỷ giá tính thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan.
Đây là quy định khá rõ ràng, dễ áp dụng đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.
Song song đó, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định tỷ giá thể hiện trên hóa đơn phải thực hiện theo quy định về tỷ giá của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành. Vấn đề nằm ở chỗ là cả hai nghị định này đều chỉ nêu rõ nguyên tắc cho hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, mà chưa có điều khoản riêng áp dụng cho dịch vụ. Trong khi đó, rất nhiều doanh nghiệp hiện nay, đặc biệt là doanh nghiệp trong khu công nghiệp, doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp gia công, vừa xuất khẩu hàng hóa vừa cung cấp dịch vụ ra nước ngoài (dịch vụ gia công, dịch vụ tư vấn, dịch vụ logistics…), nên khoảng trống này ảnh hưởng trực tiếp đến cách lập hóa đơn hằng ngày.
Câu hỏi thực tế từ doanh nghiệp:
Công ty TNHH Kim Loại Chính Xác và Linh Kiện Điện Tử Kinetic (địa chỉ tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C, tỉnh Bắc Ninh) đã có công văn gửi cơ quan thuế, nêu rõ băn khoăn. Từ ngày 01/7, khi xuất hóa đơn cho hàng hóa dịch vụ xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ áp dụng tỷ giá nào, vì Nghị định 252/2026/NĐ-CP chỉ quy định đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, chưa có quy định cụ thể cho dịch vụ.
Cục Thuế đã có phản hồi chính thức, làm rõ ranh giới áp dụng giữa hai nhóm tỷ giá, đây chính là chìa khóa để kế toán hiểu đúng và áp dụng đúng, sẽ được phân tích chi tiết ở phần tiếp theo.
Quy định về tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ theo quy định hiện hành
Tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu
Theo trả lời của Cục Thuế, tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được thực hiện theo khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP. Cụ thể, tỷ giá giữa đồng Việt Nam với ngoại tệ dùng để xác định trị giá tính thuế là tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, được chốt tại thời điểm cuối ngày của ngày thứ Năm tuần liền kề trước đó. Trường hợp ngày thứ Năm rơi vào ngày lễ, ngày nghỉ, tỷ giá được lấy theo ngày làm việc liền trước đó. Mức tỷ giá này áp dụng chung cho toàn bộ các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp.
Đối với những ngoại tệ mà Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam không công bố tỷ giá, doanh nghiệp xác định theo tỷ giá tính chéo giữa đồng Việt Nam với ngoại tệ đó do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố trên trang điện tử chính thức. Nếu ngoại tệ chưa có tỷ giá tính chéo được công bố, Ngân hàng Nhà nước sẽ xác định và công bố trên cơ sở đề nghị của Bộ Tài chính.
Điểm mấu chốt cần lưu ý: Phạm vi áp dụng của quy định này chỉ giới hạn ở hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, bởi lẽ theo Điều 1 Luật Hải quan 2014, luật này chỉ điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước về hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, không bao gồm dịch vụ. Đây chính là lý do vì sao tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ không thể áp dụng chung một quy tắc cho cả hai đối tượng.
Vậy tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ áp dụng ra sao?
Trả lời trực tiếp vướng mắc của doanh nghiệp, Cục Thuế nêu rõ:
Liên quan đến tỷ giá đối với dịch vụ, đơn vị thực hiện theo pháp luật về thuế, chứ không áp dụng tỷ giá tính thuế hải quan như đối với hàng hóa. Nói cách khác, khi doanh nghiệp xuất hóa đơn cho phần dịch vụ (ví dụ dịch vụ gia công, dịch vụ tư vấn, dịch vụ vận chuyển quốc tế…), tỷ giá sử dụng để quy đổi ra đồng Việt Nam trên hóa đơn không căn cứ theo tỷ giá mua chuyển khoản của Vietcombank chốt hằng tuần như hàng hóa, mà căn cứ theo các quy định kế toán – thuế hiện hành, cụ thể là Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Đây là điểm phân định quan trọng mà kế toán doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu cả hàng hóa lẫn dịch vụ cần ghi nhớ: một hợp đồng, một hóa đơn có thể phải áp dụng hai cơ chế tỷ giá khác nhau, tùy vào bản chất giao dịch là hàng hóa hay dịch vụ.
Các loại tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC doanh nghiệp cần nắm
Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, thay thế chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200 trước đây. Đây là văn bản chi phối trực tiếp cách xác định tỷ giá khi lập hóa đơn GTGT và ghi nhận doanh thu xuất khẩu, đặc biệt đối với phần dịch vụ.
Theo mục 1.2 và khoản 1.2.1 Tài khoản 413 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC:
Việc quy đổi ngoại tệ ra VND hoặc đơn vị tiền tệ trong kế toán phải căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ, tùy theo nội dung và bản chất của nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý: Khi xác định nghĩa vụ thuế liên quan đến các giao dịch bằng ngoại tệ (kê khai, quyết toán và nộp thuế), doanh nghiệp vẫn phải thực hiện theo quy định riêng của pháp luật về thuế, không mặc nhiên áp dụng tỷ giá kế toán.
Cụ thể, Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định hai loại tỷ giá chính:
- Tỷ giá giao dịch thực tế: Doanh nghiệp được lựa chọn tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày phát sinh giao dịch là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi thường xuyên có giao dịch, hoặc tỷ giá xấp xỉ với điều kiện mức chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình. Việc sử dụng tỷ giá xấp xỉ này bắt buộc phải đảm bảo không làm ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính.
- Tỷ giá ghi sổ: Bao gồm tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hoặc tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền. Doanh nghiệp áp dụng loại tỷ giá ghi sổ nào tùy theo đặc điểm và yêu cầu quản lý các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ. Kế toán phải theo dõi chi tiết số lượng nguyên tệ và giá trị đã quy đổi ra đơn vị tiền tệ kế toán, làm căn cứ xác định tỷ giá ghi sổ cho từng khoản mục. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp còn phải tính riêng tỷ giá ghi sổ cho từng loại nguyên tệ (tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn…) hoặc từng đối tượng nợ.
Như vậy, có thể khẳng định tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ đối với phần dịch vụ xuất khẩu năm 2026 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình, hoặc tỷ giá xấp xỉ với chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch.
So sánh tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ theo Thông tư 99/2025 và Thông tư 200 trước đây
Trước khi Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực, tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Thông tư 200 được xác định là tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch, cụ thể là tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp chỉ định khách hàng thanh toán.
| Criteria | Thông tư 200 (Trường 01/01/2026) | Thông tư 99 (Từ 01/01/2026) |
| Loại tỷ giá | Tỷ giá mua của ngân hàng nơi doanh nghiệp chỉ định khách hàng thanh toán | Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình (hoặc tỷ giá xấp xỉ +/-1%) |
| Time of application | Thời điểm phát sinh giao dịch | Ngày giao dịch |
| Ngân hàng tham chiếu | Ngân hàng do doanh nghiệp chỉ định thanh toán | Ngân hàng thương mại, nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch |
| Điều kiện áp dụng tỷ giá xấp xỉ | Not specified | Chênh lệch không vượt quá +/-1%, không ảnh hưởng trọng yếu đến BCTC |
Đây là điểm thay đổi quan trọng mà kế toán doanh nghiệp xuất khẩu cần cập nhật ngay, tránh áp dụng nhầm tỷ giá dẫn đến sai lệch số liệu kế toán và thuế.
Bảng tổng hợp quy định tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ năm 2026
Để tiện tra cứu và áp dụng, dưới đây là bảng tổng hợp toàn bộ quy định về tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ hiện hành:
| Object | Legal basis | Cách xác định tỷ giá | Thời điểm chốt tỷ giá |
| Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu | Khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP; khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP) | Tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank | Cuối ngày thứ Năm tuần liền trước (hoặc ngày làm việc liền trước nếu thứ Năm là ngày nghỉ, lễ); áp dụng cho tờ khai hải quan trong tuần |
| Service | Thông tư 99/2025/TT-BTC (mục 1.2, khoản 1.2.1 Tài khoản 413 Phụ lục II) và pháp luật về thuế | Tỷ giá giao dịch thực tế (tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình hoặc tỷ giá xấp xỉ +/-1%) hoặc tỷ giá ghi sổ | Ngày phát sinh giao dịch |
| Ngoại tệ không được Vietcombank công bố (áp dụng cho hàng hóa) | Khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP sửa đổi | Tỷ giá tính chéo do Ngân hàng Nhà nước công bố | Theo công bố của Ngân hàng Nhà nước |
Bảng trên là công cụ tra cứu nhanh, giúp kế toán phân định rõ ràng: cùng một giao dịch xuất khẩu nhưng nếu là hàng hóa thì theo tỷ giá hải quan, nếu là dịch vụ thì theo tỷ giá kế toán – thuế quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Doanh nghiệp cần làm gì để áp dụng đúng tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ?
Để tránh sai sót khi áp dụng tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ, kế toán doanh nghiệp nên thực hiện các bước sau:
- Phân loại rõ bản chất giao dịch trước khi xuất hóa đơn: Xác định đây là hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (áp dụng tỷ giá hải quan) hay là dịch vụ (áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC). Với các hợp đồng hỗn hợp (vừa bán hàng vừa cung cấp dịch vụ đi kèm), cần tách bạch giá trị từng phần để áp đúng tỷ giá cho từng phần.
- Cập nhật quy chế tài chính, quy trình kế toán nội bộ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, đặc biệt là cách xác định tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá ghi sổ, thay vì áp dụng theo thói quen của Thông tư 200 cũ.
- Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh tỷ giá áp dụng: Bảng tỷ giá của ngân hàng thương mại tại thời điểm giao dịch, thời điểm phát sinh doanh thu, để làm căn cứ đối chiếu khi quyết toán thuế hoặc khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.
- Đào tạo lại nhân sự kế toán về sự khác biệt giữa tỷ giá tính thuế hải quan và tỷ giá kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tránh nhầm lẫn khi xử lý các nghiệp vụ có cả yếu tố hàng hóa và dịch vụ.
Reference: Full-service accounting.
Khi nào nên tham vấn cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn
Trên thực tế, không phải giao dịch nào cũng dễ dàng phân định là hàng hóa hay dịch vụ, đặc biệt với các hợp đồng gia công, hợp đồng cung cấp giải pháp trọn gói cho đối tác nước ngoài. Với những trường hợp phức tạp, tỷ giá biến động mạnh trong kỳ, hoặc phát sinh tình huống chưa có hướng dẫn thống nhất, doanh nghiệp nên chủ động gửi công văn hỏi trực tiếp Cục Thuế quản lý như cách Công ty TNHH Kim Loại và Linh Kiện Điện Tử Kinetic đã thực hiện để có căn cứ pháp lý rõ ràng, tránh áp dụng sai và phát sinh rủi ro về sau.
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có nhân sự phụ trách ở cấp quản lý, việc thuê dịch vụ kế toán trưởng là hướng đi tối ưu cho doanh nghiệp, giúp kiểm soát rủi ro tỷ giá và tuân thủ pháp luật thuế một cách bài bản, xuyên suốt.
Conclude
Tóm lại, tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ hiện nay được điều chỉnh bởi hai nhóm quy định tách biệt:
- Đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu: Tỷ giá tính thuế thực hiện theo pháp luật hải quan, cụ thể là tỷ giá mua chuyển khoản của Vietcombank chốt theo tuần;
- Đối với dịch vụ: Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá theo pháp luật về thuế và Thông tư 99/2025/TT-BTC, bao gồm tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ.
Việc phân định đúng bản chất giao dịch và áp dụng đúng loại tỷ giá không chỉ giúp doanh nghiệp lập hóa đơn, ghi nhận doanh thu chính xác, mà còn tuân thủ, tránh rủi ro thanh tra, kiểm tra thuế.
Contact MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí!
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ
Tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ áp dụng thống nhất một loại tỷ giá cho tất cả giao dịch xuất khẩu đúng không?
Không. Đây là hiểu lầm phổ biến nhất. Tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ được chia thành hai cơ chế riêng biệt: hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu áp dụng tỷ giá tính thuế theo pháp luật hải quan; òn dịch vụ áp dụng tỷ giá theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và pháp luật về thuế. Với hợp đồng hỗn hợp vừa bán hàng vừa kèm dịch vụ, doanh nghiệp cần tách riêng giá trị từng phần để áp đúng tỷ giá tương ứng.
Doanh nghiệp lấy tỷ giá tính thuế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu ở đâu để đảm bảo chính xác?
Căn cứ khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP), doanh nghiệp tra tỷ giá mua vào chuyển khoản do Hội sở chính Vietcombank công bố, chốt tại cuối ngày thứ Năm tuần liền trước để áp dụng cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp. Nếu thứ Năm là ngày nghỉ, lễ, lấy tỷ giá của ngày làm việc liền trước đó.
Nếu loại ngoại tệ giao dịch không được Vietcombank công bố tỷ giá thì xử lý thế nào?
Doanh nghiệp xác định theo tỷ giá tính chéo giữa đồng Việt Nam với ngoại tệ đó do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố trên trang điện tử chính thức. Trường hợp ngoại tệ chưa có tỷ giá tính chéo được công bố, Ngân hàng Nhà nước sẽ xác định và công bố dựa trên đề nghị của Bộ Tài chính.
Tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99 khác nhau ở điểm nào?
Tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình (hoặc tỷ giá xấp xỉ chênh lệch không quá ±1%) của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch, dùng để ghi nhận nghiệp vụ phát sinh tại ngày giao dịch. Trong khi đó, tỷ giá ghi sổ (gồm tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hoặc bình quân gia quyền) dùng để theo dõi giá trị các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ đã ghi nhận trước đó, tùy theo đặc điểm quản lý của từng doanh nghiệp.
Tỷ giá dùng để kê khai, quyết toán thuế có bắt buộc phải giống tỷ giá ghi nhận trên sổ kế toán không?
Không hoàn toàn giống nhau. Thông tư 99/2025/TT-BTC nêu rõ: việc quy đổi ngoại tệ trong kế toán căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ, nhưng khi xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch bằng ngoại tệ (kê khai, quyết toán, nộp thuế), doanh nghiệp vẫn phải thực hiện theo quy định riêng của pháp luật về thuế.
