Mobile/Zalo
+84 (0) 903 963 163

Nhận trao đổi
tư vấn nghiệp vụ ngay

  • Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng?

    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng

    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng là câu hỏi mà bộ phận kế toán – nhân sự gặp rất thường xuyên, nhất là ở các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh sử dụng lao động thời vụ, cộng tác viên hoặc nhân viên thử việc chưa làm giấy tờ. Nhiều đơn vị cho rằng chưa ký hợp đồng thì không bị ràng buộc về mức lương sàn. Đây là cách hiểu sai và có thể dẫn đến rủi ro khi bị thanh tra lao động hoặc khi xảy ra tranh chấp.

    Bài viết dưới đây phân tích căn cứ pháp lý theo Nghị định 399/2026/NĐ-CP và Bộ luật Lao động 2019, đồng thời hướng dẫn cách khấu trừ thuế TNCN đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, giúp kế toán xử lý đúng ngay từ đầu.

    Đối tượng áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo Nghị định 399/2026/NĐ-CP

    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng và đối tượng áp dụng
    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng và đối tượng áp dụng

    Để trả lời câu hỏi không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng, trước hết kế toán cần xác định đúng phạm vi đối tượng mà Nghị định điều chỉnh. Căn cứ Điều 3 Nghị định 399/2026/NĐ-CP quy định như sau:

    • Người lao động làm việc theo giao kết hợp đồng lao động chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động.
    • Người sử dụng lao động theo quy định pháp luật lao động.

    Cụ thể người sử dụng lao động theo quy định pháp luật lao động:

    • Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
    • Các cơ quan, tổ chức, hợp tác xã, hộ gia đình hoặc cá nhân có thuê mướn và sử dụng lao động làm việc theo thỏa thuận.

    Các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến việc triển khai, áp dụng mức lương tối thiểu được quy định trong Nghị định.

    Theo quy định trên, mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo giao kết hợp đồng lao động chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động.

    Dưới góc nhìn kế toán, cần lưu ý hai điểm:

    • Phạm vi người sử dụng lao động rất rộng: Không chỉ doanh nghiệp mà cả hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn lao động “làm việc theo thỏa thuận”.
    • Điều kiện then chốt nằm ở cụm từ “giao kết hợp đồng lao động”. Vì vậy, muốn biết không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng hay không, phải xem pháp luật định nghĩa hợp đồng lao động như thế nào.

    Không ký HĐLĐ bằng văn bản có còn được coi là có hợp đồng lao động?

    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng và trường hợp không ký HĐLĐ bằng văn bản
    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng và trường hợp không ký HĐLĐ bằng văn bản

    Căn cứ Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 quy định về hợp đồng lao động như sau:

    Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

    Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

    Trước khi nhận người lao động vào làm việc thì người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động với người lao động.

    Theo đó, trường hợp người lao động không ký hợp đồng lao động bằng văn bản nhưng hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác hoặc có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được coi là hợp đồng lao động.

    Nói cách khác, pháp luật xét bản chất quan hệ chứ không xét tên gọi hay hình thức giấy tờ. Một quan hệ được nhận diện là quan hệ lao động khi có đủ 3 dấu hiệu:

    Dấu hiệu Biểu hiện thực tế kế toán thường gặp
    Có việc làm được trả công Có phân công công việc cụ thể, định kỳ trả tiền
    Có tiền lương Bảng lương, phiếu chi, chuyển khoản lương hàng tháng
    Có sự quản lý, điều hành và giám sát Chấm công, nội quy, giờ giấc, báo cáo cho quản lý

    Nếu các dấu hiệu trên tồn tại, việc gọi là “thỏa thuận cộng tác”, “hợp đồng dịch vụ” hay không ký gì cả cũng không làm mất đi bản chất hợp đồng lao động. Ngoài ra, khoản 2 Điều 13 còn đặt ra nghĩa vụ người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động trước khi nhận người lao động vào làm việc.

    Mức lương tối thiểu được áp dụng như thế nào?

    Căn cứ Điều 4 Nghị định 399/2026/NĐ-CP quy định về áp dụng mức lương tối thiểu như sau:

    • Mức lương tối thiểu tháng là mức lương thấp nhất làm cơ sở để thỏa thuận và trả lương đối với người lao động áp dụng hình thức trả lương theo tháng, bảo đảm mức lương theo công việc hoặc chức danh của người lao động làm việc đủ thời giờ làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận không được thấp hơn mức lương tối thiểu tháng.
    • Mức lương tối thiểu giờ là mức lương thấp nhất làm cơ sở để thỏa thuận và trả lương đối với người lao động áp dụng hình thức trả lương theo giờ, bảo đảm mức lương theo công việc hoặc chức danh của người lao động làm việc trong một giờ và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ.

    Theo đó, mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất làm cơ sở để thỏa thuận và trả lương đối với người lao động áp dụng hình thức trả lương theo tháng hoặc theo giờ.

    Để tiện theo dõi, dưới đây là bảng so sánh:

    Hình thức trả lương Mức sàn áp dụng Điều kiện so sánh
    Theo tháng Mức lương tối thiểu tháng Làm đủ thời gian làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức hoặc công việc đã thỏa thuận
    Theo giờ Mức lương tối thiểu giờ Làm việc trong một giờ và hoàn thành định mức hoặc công việc đã thỏa thuận

    Khi đối chiếu, kế toán so sánh mức lương theo công việc hoặc chức danh với mức lương tối thiểu tương ứng, không phải tổng thu nhập thực nhận. Với lao động làm theo giờ, cần quy đổi đơn giá giờ để kiểm tra, tránh trường hợp tổng tiền tháng thấp do làm ít giờ nhưng đơn giá giờ vẫn hợp lệ, hoặc ngược lại.

    Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng là có, khi quan hệ giữa hai bên mang đủ bản chất của quan hệ lao động theo Điều 13 Bộ luật Lao động 2019.

    Lưu ý cho kế toán khi xử lý lương lao động không ký HĐLĐ

    Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi xử lý lương lao động không HĐLĐ:

    • Rà soát bản chất quan hệ trước khi hạch toán: Nếu có chấm công, phân công và giám sát, hãy xử lý như quan hệ lao động, kể cả khi chưa có giấy tờ.
    • Đối chiếu đơn giá lương với mức sàn: Lương theo tháng so với mức lương tối thiểu tháng; lương theo giờ so với mức lương tối thiểu giờ của vùng nơi người lao động làm việc.
    • Lưu giữ chứng từ đầy đủ: Bảng chấm công, bảng lương, chứng từ chi trả là căn cứ chứng minh chi phí và bảo vệ doanh nghiệp khi có tranh chấp.
    • Hoàn thiện giao kết hợp đồng: Khoản 2 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu giao kết hợp đồng trước khi nhận người lao động vào làm việc, nên việc “không ký” bản thân nó đã là điểm rủi ro.

    Với doanh nghiệp chưa có kế toán chuyên trách, việc theo dõi vừa lương sàn vừa nghĩa vụ thuế cho nhóm lao động này dễ phát sinh sai sót. Sử dụng dịch vụ kế toán trọn gói là cách giúp bảng lương, chứng từ và tờ khai luôn khớp nhau ngay từ đầu.

    Khấu trừ thuế TNCN đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động như thế nào?

    Bên cạnh câu hỏi không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng, kế toán còn phải xử lý đúng nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN. Căn cứ khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định về khấu trừ thuế như sau:

    Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng (bao gồm cả trường hợp trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động) mà mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ của cá nhân theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả thu nhập cho cá nhân. Trường hợp mức chi trả thu nhập dưới 05 triệu đồng/lần thì tổ chức, cá nhân trả thu nhập được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% khi cá nhân có yêu cầu.

    Trường hợp cá nhân chỉ có thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ nêu trên nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì cá nhân có thu nhập làm cam kết (theo mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế) gửi tổ chức trả thu nhập để tổ chức trả thu nhập làm căn cứ tạm thời chưa khấu trừ thuế thu nhập cá nhân. Cá nhân làm cam kết phải chịu trách nhiệm về bản cam kết của mình, trường hợp phát hiện có sự gian lận sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật liên quan khác.

    Căn cứ vào cam kết của cá nhân, tổ chức trả thu nhập không khấu trừ thuế. Kết thúc năm tính thuế, tổ chức trả thu nhập vẫn phải tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân chưa đến mức khấu trừ thuế theo mẫu ban hành kèm theo văn bản hướng dẫn về quản lý thuế và nộp cho cơ quan thuế.

    Đối với cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên thì tổ chức, cá nhân trả thu nhập thực hiện khấu trừ thuế theo Biểu thuế lũy tiến từng phần theo quy định tại khoản 1 Điều này, kể cả trường hợp cá nhân ký hợp đồng từ 03 tháng trở lên tại nhiều nơi.

    Theo quy định trên, cá nhân không ký hợp đồng lao động sẽ bị khấu trừ thuế TNCN 10% nếu có thu nhập từ 5 triệu đồng/lần trở lên.

    Trường hợp Cách khấu trừ
    Cá nhân cư trú không ký HĐ hoặc HĐLĐ dưới 03 tháng, chi trả từ 05 triệu/lần đồng trở lên Bắt buộc khấu trừ 10% trên thu nhập trước khi trả
    Cá nhân cư trú không ký HĐ hoặc HĐLĐ dưới 03 tháng, chi trả dưới 05 triệu đồng/lần Khấu trừ 10% khi cá nhân có yêu cầu
    Có bản cam kết thu nhập chưa đến mức nộp thuế  Tạm thời chưa khấu trừ; cuối năm vẫn tổng hợp danh sách nộp cơ quan thuế
    Cá nhân cư trú ký HĐLĐ từ 03 tháng trở lên Khấu trừ theo Biểu thuế lũy tiến từng phần

    Điểm kế toán hay bỏ sót là nghĩa vụ tổng hợp danh sách cuối năm đối với cá nhân đã nộp cam kết. Nếu doanh nghiệp cần rà soát cách phân loại thu nhập, hồ sơ cam kết và quyết toán TNCN, có thể tham khảo dịch vụ tư vấn kế toán để được hướng dẫn theo tình huống cụ thể.

    Kết luận

    Qua phân tích trên, câu hỏi không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng đã có lời giải rõ ràng: pháp luật nhìn vào bản chất quan hệ lao động, không phải tờ giấy hợp đồng. Doanh nghiệp vừa phải bảo đảm mức lương sàn, vừa phải khấu trừ thuế TNCN đúng tỷ lệ và hoàn tất nghĩa vụ báo cáo cuối năm.

    Nếu bộ máy kế toán nội bộ còn mỏng hoặc chưa có người chuyên trách, giải pháp thuê kế toán dịch vụ giúp doanh nghiệp kiểm soát bảng lương, đối chiếu mức lương tối thiểu vùng và kê khai thuế TNCN chính xác với chi phí hợp lý.

    Liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí!

    Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

    Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.

    Câu hỏi thường gặp về việc không ký HĐLĐ và mức lương tối thiểu vùng

    Không ký HĐLĐ thì có được áp dụng mức lương tối thiểu vùng nếu chỉ thỏa thuận miệng?

    Có. Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 xác định hợp đồng lao động theo nội dung thỏa thuận về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, không phụ thuộc vào tên gọi. Khi đủ các yếu tố này, người lao động thuộc đối tượng áp dụng tại Điều 3 Nghị định 399/2026/NĐ-CP.

    Hộ gia đình, cá nhân thuê lao động có phải trả lương không thấp hơn mức tối thiểu vùng?

    Có. Điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định 399/2026/NĐ-CP liệt kê cả hộ gia đình hoặc cá nhân có thuê mướn và sử dụng lao động làm việc theo thỏa thuận là người sử dụng lao động.

    Trả lương theo giờ thì so sánh với mức nào?

    So sánh với mức lương tối thiểu giờ theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 399/2026/NĐ-CP, căn cứ mức lương của người lao động làm việc trong một giờ và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận.

    Lao động không ký HĐLĐ nhận dưới 05 triệu đồng/lần có bị khấu trừ thuế?

    Theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân trả thu nhập được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% khi cá nhân có yêu cầu.

    Nội dung liên quan

    Để lại một bình luận

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

    Lê Hoàng Tuyên

    FOUNDER - MAN

    Xin chào! Tôi là Lê Hoàng Tuyên, Founder MAN – Master Accountant Network. Với bề dày kinh nghiệm lâu năm, công ty chúng tôi cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp trong lĩnh vực Kiểm toán, Kế toán, Báo cáo Thuế, Báo cáo Chuyển giá… Ngoài ra, tôi còn dành nhiều thời gian và tâm huyết để chia sẻ những kiến thức chuyên môn sâu rộng. Xem chi tiết về tôi tại đây.

    Về Blog

    Blog của MAN – Master Accountant Network cung cấp thông tin chuyên sâu, cập nhật về kế toán, thuế, kiểm toán và quản lý doanh nghiệp tại Việt Nam

    Mọi nội dung đều được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia có trên 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp

    VÌ SAO CHỌN CHÚNG TÔI?

    Làm đúng ngay từ đầu

    “Làm đúng ngay từ đầu” là cách làm hiệu quả nhất, tốn ít chi phí nhất và khôn ngoan nhất.

    Nhanh chóng, chính xác

    Tiếp nhận dịch vụ nhanh chóng và triển khai chuyên nghiệp chính xác.

    Tận tâm & trách nhiệm

    Ngoài chuyên môn, tại MAN chú trọng đến cái “Tâm” để triển khai dịch vụ.

    ZaloMessengerPhone

    Nhận trao đổi tư vấn nghiệp vụ ngay

    (Ngay khi nhận được thông tin, chúng tôi lập tức phản hồi cho bạn)
    Hãy cho biết bạn cần hỗ trợ gì?