Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá thuế nhà thầu

Trong bối cảnh hoạt động hợp tác quốc tế ngày càng mở rộng, việc xác định đúng tỷ giá tính thuế nhà thầu không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và rủi ro thuế của doanh nghiệp. Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu đã tạo ra một khung pháp lý mới với định hướng đồng bộ giữa kế toán và thuế, giúp giảm sai lệch số liệu nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu và áp dụng chính xác ngay từ đầu.

 

Bước chuyển quan trọng trong quy định pháp lý về tỷ giá

Có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế toàn bộ các nguyên tắc liên quan trước đây, đặc biệt là cơ chế tách biệt giữa kế toán và thuế từng gây nhiều vướng mắc.

Điểm đáng chú ý là:

• Đồng nhất nguyên tắc xác định tỷ giá giữa ghi nhận kế toán và tính thuế
• Giảm thiểu chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế
• Tăng tính minh bạch và khả năng kiểm tra của cơ quan thuế

Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới, hợp đồng dài hạn hoặc thanh toán nhiều đợt. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn sử dụng các giải pháp như dịch vụ kế toán thuế chuyên sâu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC để đảm bảo chuyển đổi đúng quy định và hạn chế sai sót ngay từ giai đoạn đầu.

Nguyên tắc xác định tỷ giá giao dịch thực tế

Theo quy định mới, mọi giao dịch ngoại tệ phải được quy đổi sang VND dựa trên tỷ giá mua hoặc bán chuyển khoản của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch.

Một số nguyên tắc cốt lõi gồm:

• Sử dụng tỷ giá tại thời điểm phát sinh giao dịch hoặc thanh toán
• Áp dụng nhất quán một ngân hàng làm căn cứ chính
• Không được tùy tiện thay đổi nguồn tỷ giá giữa các kỳ

Việc lựa chọn ngân hàng không chỉ mang tính thủ tục mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính nhất quán của hồ sơ thuế khi bị thanh tra.

Cơ chế tỷ giá xấp xỉ: Giảm tải nhưng không “dễ dãi”

Một điểm mới đáng chú ý trong Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu là cho phép doanh nghiệp áp dụng tỷ giá xấp xỉ.

Tuy nhiên, cơ chế này đi kèm điều kiện chặt chẽ:

• Biên độ dao động không vượt quá ±1% so với tỷ giá thực tế của ngân hàng
• Phải áp dụng ổn định trong kỳ kế toán
• Cần có quy chế nội bộ và thuyết minh rõ ràng

Ý nghĩa thực tế:

• Giảm khối lượng xử lý giao dịch ngoại tệ hàng ngày
• Hạn chế biến động lớn trong báo cáo tài chính
• Hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro tỷ giá trong hợp đồng dài hạn.

Cách áp dụng tỷ giá theo từng loại hợp đồng nhà thầu

Việc xác định đúng bản chất hợp đồng (Net hay Gross) là yếu tố quyết định đến cách tính thuế và áp dụng tỷ giá.

Hợp đồng giá Net (chưa bao gồm thuế)

Đặc điểm:

• Doanh nghiệp Việt Nam nộp thuế thay nhà thầu
• Phải thực hiện gross-up để xác định doanh thu tính thuế

Nguyên tắc tỷ giá:

• Áp dụng tỷ giá tại thời điểm thanh toán thực tế

Quy trình chuẩn:

• Xác định tỷ giá hợp lệ (thực tế hoặc xấp xỉ)
• Quy đổi giá trị hợp đồng sang VND
• Tính ngược doanh thu tính thuế theo công thức gross-up.

Hợp đồng giá Gross (đã bao gồm thuế)

Đặc điểm:

• Giá trị hợp đồng đã bao gồm thuế nhà thầu
• Doanh nghiệp thực hiện khấu trừ và nộp thay

Nguyên tắc tỷ giá:

• Áp dụng tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc thanh toán

Cách tính:

Doanh thu tính thuế = Giá trị hợp đồng quy đổi VNĐ

Thuế phải nộp được xác định như sau:

Thuế phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ thuế (tùy ngành nghề)

Hạch toán chênh lệch tỷ giá theo quy định mới

Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu xử lý chênh lệch tỷ giá theo hướng phản ánh đúng bản chất kinh tế và không để tồn đọng cuối kỳ.

Nguyên tắc hạch toán:

• Sử dụng tài khoản 413 để theo dõi chênh lệch tỷ giá
• Cuối kỳ phải bù trừ lãi – lỗ tỷ giá và thực hiện kết chuyển toàn bộ vào doanh thu hoặc chi phí tài chính.

Lưu ý quan trọng:

• Không được để số dư tài khoản 413 trên báo cáo tài chính cuối năm
• Phải đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm lập Báo cáo tài chính.

Điểm này giúp tăng tính minh bạch và tránh việc “treo” chênh lệch tỷ giá qua nhiều kỳ. Để đảm bảo tuân thủ đúng chuẩn mực mới, nhiều doanh nghiệp ưu tiên sử dụng dịch vụ kế toán trọn gói nhằm kiểm soát tốt các khoản chênh lệch và hạn chế sai sót khi quyết toán.

Doanh nghiệp được trao quyền chủ động nhiều hơn

Một thay đổi mang tính quản trị là doanh nghiệp có thể:

• Tự xây dựng quy chế xác định tỷ giá
• Lựa chọn phương pháp phù hợp với thực tế giao dịch

Tuy nhiên, điều kiện bắt buộc là:

• Áp dụng nhất quán
• Có tài liệu nội bộ rõ ràng
• Có thể giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.

Hồ sơ chứng minh tỷ giá: Yếu tố sống còn khi thanh tra

Để đảm bảo tuân thủ Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ:

• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng
• Sao kê hoặc xác nhận tỷ giá tại thời điểm giao dịch
• Ảnh chụp tỷ giá niêm yết (nếu cần)
• Thuyết minh chính sách kế toán về tỷ giá

Việc thiếu hồ sơ có thể khiến doanh nghiệp bị ấn định thuế theo hướng bất lợi.

Rủi ro khi áp dụng sai tỷ giá: Không chỉ là truy thu

Sai sót trong xác định tỷ giá có thể dẫn đến:

• Thiếu số thuế phải nộp tránh bị truy thu
• Bị xử phạt hành chính
• Tăng nguy cơ bị thanh tra chuyên sâu

Đặc biệt, với hệ thống quản lý rủi ro của ngành thuế ngày càng hiện đại, các sai lệch tỷ giá dễ dàng bị phát hiện thông qua đối chiếu dữ liệu ngân hàng và tờ khai thuế.

Kết luận

Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu không chỉ là một thay đổi kỹ thuật mà còn là bước tiến lớn trong việc chuẩn hóa và minh bạch hóa hệ thống kế toán – thuế tại Việt Nam.

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, xây dựng quy trình nội bộ rõ ràng và kiểm soát chặt chẽ việc áp dụng tỷ giá ngay từ đầu để:

• Tránh sai sót dây chuyền
• Tối ưu chi phí thuế
• Hạn chế rủi ro pháp lý trong dài hạn.

Liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết!

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Nội dung được kiểm duyệt bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên & CEO Man, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.

Câu hỏi thường gặp về Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu

Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định tỷ giá tính thuế nhà thầu áp dụng từ khi nào?

Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Từ thời điểm này, doanh nghiệp phải áp dụng quy định mới về tỷ giá khi tính thuế nhà thầu cho các giao dịch phát sinh.

Doanh nghiệp phải sử dụng tỷ giá của ngân hàng nào?

Doanh nghiệp cần sử dụng tỷ giá mua hoặc bán chuyển khoản của ngân hàng thương mại nơi thường xuyên giao dịch. Quan trọng là phải: Áp dụng nhất quán, Có căn cứ chứng minh rõ ràng và Không thay đổi tùy tiện giữa các kỳ.

Tỷ giá áp dụng cho hợp đồng Net và Gross khác nhau như thế nào?

Hợp đồng Net áp dụng tỷ giá tại thời điểm thanh toán thực tế. Hợp đồng Gross áp dụng tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc thanh toán. Việc xác định sai loại hợp đồng có thể dẫn đến sai lệch toàn bộ số thuế phải nộp.

Có bắt buộc phải thực hiện Gross-up không?

Có, nhưng chỉ áp dụng với hợp đồng giá Net. Khi đó doanh nghiệp phải quy đổi ngược để xác định doanh thu tính thuế. Đây là bước bắt buộc để tính đúng thuế GTGT và TNDN nhà thầu.

Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm đến quy định này không?

Có. Dù quy mô nhỏ, nếu có giao dịch với nhà thầu nước ngoài thì vẫn phải tuân thủ đầy đủ Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về tỷ giá tính thuế nhà thầu. Việc chủ quan có thể dẫn đến sai sót và bị xử phạt.