Nghị định số 37/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007, đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 78/2025/QH15. Có hiệu lực kể từ ngày 23/01/2026, nghị định này mở ra một giai đoạn mới trong quản lý chất lượng hàng hóa, tập trung mạnh vào chuyển đổi số và phương thức quản lý hiện đại theo thông lệ quốc tế.
Thay đổi căn bản trong phương thức quản lý
Một trong những cải cách quan trọng nhất của Nghị định 37/2026/NĐ-CP là việc chấm dứt cách phân loại hàng hóa theo Nhóm 1 và Nhóm 2. Thay vào đó, cơ chế quản lý mới được xây dựng dựa trên đánh giá mức độ rủi ro, gồm ba cấp: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp, theo quy định tại Điều 4 và Điều 5 của Nghị định.
Theo lộ trình, các bộ, cơ quan quản lý chuyên ngành phải ban hành Danh mục sản phẩm thuộc nhóm rủi ro trung bình và cao, kèm theo mã HS tương ứng, chậm nhất vào ngày 01/07/2026. Đối với các sản phẩm mới, lần đầu xuất hiện trên thị trường Việt Nam và thuộc nhóm rủi ro này, doanh nghiệp chỉ được phép lưu thông hàng hóa sau khi đã hoàn tất việc đánh giá an toàn và được cơ quan quản lý chuyên ngành chấp thuận.
Những điểm thay đổi nổi bật so với quy định trước đây
So với hệ thống pháp lý cũ, Nghị định 37/2026/NĐ-CP ghi nhận nhiều điều chỉnh mang tính đột phá:
- Cơ sở pháp lý được cập nhật theo Luật sửa đổi năm 2025, thay thế cho Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007.
- Hàng hóa được quản lý theo mức độ rủi ro thay vì phân nhóm hành chính cứng nhắc.
- Toàn bộ thủ tục hành chính liên quan đến quản lý chất lượng được thực hiện trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.
- Quy định thống nhất cách ghi xuất xứ hàng hóa theo tiêu chuẩn viết tắt tên quốc gia/vùng lãnh thổ tại TCVN 7217-1.
- Chính thức thừa nhận và cho phép sử dụng nhãn điện tử, kể cả trong trường hợp thay thế hoàn toàn nhãn vật lý nếu không có quy định chuyên ngành bắt buộc khác.
- Áp dụng bắt buộc cơ chế truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro cao.
Đẩy mạnh ứng dụng nhãn điện tử và hộ chiếu số sản phẩm
Nghị định 37/2026/NĐ-CP tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc chuyển đổi từ nhãn truyền thống sang nhãn điện tử. Theo đó, doanh nghiệp được phép thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc thông qua phương tiện điện tử, trừ một số trường hợp đặc thù phải duy trì nhãn vật lý theo quy định riêng.
Song song với đó, hộ chiếu số sản phẩm được xác định là công cụ nhận diện kỹ thuật số, lưu trữ toàn bộ dữ liệu liên quan đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng. Cơ chế này không chỉ nâng cao khả năng tra cứu cho người tiêu dùng mà còn đặt trách nhiệm pháp lý rõ ràng cho các sàn thương mại điện tử trong việc bảo đảm thông tin hàng hóa được công khai, đầy đủ và chính xác.
Thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm ở cấp quốc gia
Hoạt động truy xuất nguồn gốc theo quy định mới phải tuân thủ bốn nguyên tắc xuyên suốt: khả năng chia sẻ dữ liệu, tính sẵn có của dữ liệu cốt lõi, minh bạch thông tin và sự tham gia đầy đủ của các chủ thể liên quan trong chuỗi cung ứng.
Đối với các sản phẩm thuộc nhóm rủi ro cao, dữ liệu truy xuất bắt buộc phải được kết nối và đồng bộ với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia. Việc này giúp cơ quan quản lý nhanh chóng phát hiện, cảnh báo và xử lý các rủi ro về chất lượng trên thị trường.
Cải tiến cơ chế kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Nghị định 37/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh sâu phương thức kiểm tra nhà nước theo hướng hiệu quả và giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp:
- Cơ quan kiểm tra được quyền mời chuyên gia độc lập hoặc tổ chức đánh giá sự phù hợp tham gia, nhưng phải bảo đảm tính khách quan và không phát sinh xung đột lợi ích.
- Hoạt động giám sát được tăng cường thông qua việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng, hạn chế kiểm tra trùng lặp đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt.
- Quy định rõ việc thành lập đoàn khảo sát theo Điều 92 nhằm đánh giá tình hình chất lượng hàng hóa trên thị trường và đưa ra cảnh báo sớm.
Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng
Nhà nước tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ bằng nguồn ngân sách hằng năm để phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia Chương trình quốc gia về năng suất, chất lượng được hỗ trợ lên tới 80% chi phí thực hiện.
- Doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng xuất khẩu chủ lực được hỗ trợ tối đa 30% giá trị hợp đồng trong giai đoạn thử nghiệm và chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế.
- Các tổ chức, doanh nghiệp đạt Giải thưởng Chất lượng Quốc gia được ưu tiên tiếp cận các nguồn vốn từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia cùng các quỹ đổi mới công nghệ khác.
Hiệu lực và lộ trình áp dụng cần đặc biệt lưu ý
Doanh nghiệp cần theo sát các mốc thời gian quan trọng để tránh rủi ro pháp lý:
- Kể từ ngày 23/01/2026, Nghị định 37/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực; đồng thời các quy định về ghi nhãn tại Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP chấm dứt hiệu lực.
- Từ ngày 01/07/2026, toàn bộ các quy định cũ liên quan đến kiểm tra chất lượng và mã số mã vạch tại các nghị định ban hành giai đoạn 2008–2022 sẽ bị bãi bỏ hoàn toàn.
Việc chủ động rà soát, nâng cấp hệ thống nhãn mác, dữ liệu truy xuất và quy trình tuân thủ trước các mốc thời gian này là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp vận hành ổn định và phù hợp với khung pháp lý mới.
Kết luận
Nghị định 37/2026/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn thi hành luật, mà còn thể hiện sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa tại Việt Nam – từ mô hình kiểm soát hành chính sang quản trị dựa trên rủi ro và dữ liệu số. Việc áp dụng phân loại theo mức độ rủi ro, mở rộng sử dụng nhãn điện tử, hộ chiếu số và hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia đã đặt ra yêu cầu mới, đồng thời tạo cơ hội để doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, nâng cao tính minh bạch và năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh các quy định cũ sẽ lần lượt hết hiệu lực từ năm 2026, doanh nghiệp cần chủ động rà soát danh mục sản phẩm, cập nhật hệ thống ghi nhãn, truy xuất dữ liệu và chuẩn bị nguồn lực tuân thủ theo khung pháp lý mới. Việc thích ứng sớm không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hiện đại và thị trường số trong giai đoạn tới.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Ban biên tập MAN – Master Accountant Network
