Trong bối cảnh cải cách hành chính và chuyển đổi số tài chính công đang diễn ra mạnh mẽ, việc nắm vững các quy định pháp lý về kế toán là nhiệm vụ tiên quyết của mỗi kế toán viên. Một trong những văn bản quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các đơn vị công lập hiện nay chính là Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, phân tích chuyên sâu và hướng dẫn chi tiết cách triển khai thông tư này cho năm tài chính 2026, đảm bảo tính tuân thủ và tối ưu hóa quy trình quản lý tại đơn vị.
Thông tư 24/2024/TT-BTC và sự thay đổi mang tính bước ngoặt
Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp được Bộ Tài chính ban hành ngày 17/04/2024, chính thức có hiệu lực và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01/2025. Bước sang năm 2026, đây đã trở thành kim chỉ nam bắt buộc cho tất cả các cơ quan nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập; tổ chức chính trị – xã hội và các tổ chức khác có sử dụng ngân sách nhà nước.
Văn bản này thay thế những quy định nào?
Việc ban hành Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp đánh dấu nỗ lực hợp nhất các quy định rời rạc trước đây. Cụ thể, thông tư này thay thế hoàn toàn:
- Thông tư số 107/2017/TT-BTC: Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp cũ.
- Thông tư số 108/2018/TT-BTC: Chế độ kế toán đối với các dự án đầu tư công.
- Thông tư số 76/2019/TT-BTC & 79/2019/TT-BTC: Hướng dẫn kế toán cho các đơn vị đặc thù.
Việc gom tất cả các quy định vào một văn bản giúp Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp tạo ra một hệ thống hạch toán đồng nhất, loại bỏ sự chồng chéo giữa kế toán đơn vị và kế toán dự án đầu tư, từ đó giúp kế toán trưởng dễ dàng quản lý nguồn lực tổng thể.
Phân tích chi tiết thành phần của Chế độ kế toán theo Thông tư 24/2024/TT-BTC
Người làm kế toán cần hiểu rõ cấu trúc của Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp bao gồm 4 trụ cột chính: Chứng từ, Tài khoản, Sổ kế toán và Báo cáo.
Hệ thống Chứng từ kế toán
Theo quy định của Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp, đơn vị được phép tự thiết kế mẫu chứng từ để phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Tuy nhiên, các chứng từ này phải đảm bảo các nội dung tối thiểu theo quy định của Luật Kế toán.
- Tính pháp lý: Chứng từ phải có đủ chữ ký, ngày tháng và nội dung nghiệp vụ rõ ràng.
- Chứng từ điện tử: Năm 2026, việc sử dụng chứng từ điện tử là xu hướng bắt buộc. Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp khẳng định giá trị pháp lý của chứng từ điện tử tương đương chứng từ giấy nếu đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật theo quy định.
Hệ thống Tài khoản kế toán
Hệ thống tài khoản trong Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp được thiết kế lại để phản ánh đúng bản chất tài sản và nguồn vốn.
- Tài khoản loại 1 và 2 (Tài sản): Phân rõ tài sản cố định hữu hình, vô hình và các tài sản đặc thù của đơn vị sự nghiệp.
- Tài khoản loại 5 và 6 (Doanh thu và Chi phí): Đây là điểm kế toán cần lưu ý nhất. Việc hạch toán doanh thu từ Ngân sách Nhà nước cấp (TK 511) phải tách biệt rõ ràng với doanh thu từ hoạt động dịch vụ (TK 514) để phục vụ công tác quyết toán và thuế.
- Hệ thống tài khoản ngoài bảng: Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp tiếp tục sử dụng các tài khoản ngoài bảng (loại 0) để theo dõi dự toán, lệnh chi tiền, và các loại ngoại tệ, tài sản thuê ngoài.
Hệ thống Sổ kế toán
Đơn vị phải mở sổ kế toán vào đầu kỳ kế toán năm hoặc ngay sau khi có quyết định thành lập. Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp quy định rõ:
- Mỗi nghiệp vụ chỉ được ghi vào một bộ sổ kế toán duy nhất.
- Sổ kế toán phải được khóa vào cuối kỳ trước khi lập báo cáo tài chính.
- Việc sửa chữa sổ kế toán (nếu có sai sót) phải tuân thủ nghiêm ngặt các phương pháp: Ghi số âm, ghi bổ sung hoặc điều chỉnh trực tiếp trên phần mềm có để lại vết (log).
Hệ thống Báo cáo
Mục tiêu cuối cùng của Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp là tạo ra bộ báo cáo chuẩn xác. Hệ thống báo cáo hiện nay bao gồm Báo cáo tài chính (phản ánh sức khỏe tài chính) và Báo cáo quyết toán (phản ánh tình hình sử dụng ngân sách).
Hướng dẫn hạch toán một số nghiệp vụ trọng yếu
Việc áp dụng Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp đòi hỏi kế toán phải thay đổi tư duy hạch toán, đặc biệt là các nghiệp vụ sau:
Hạch toán nguồn kinh phí và chi tiêu ngân sách
Khi nhận dự toán từ Ngân sách Nhà nước, kế toán ghi đơn vào TK ngoài bảng 008. Khi thực chi, kế toán đồng thời ghi nhận chi phí tại TK loại 6 và ghi giảm dự toán tại TK 008. Đây là điểm mấu chốt để khớp số liệu với Kho bạc Nhà nước theo Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.
Xử lý các khoản thu hộ, chi hộ và tạm ứng
Các khoản tạm ứng (TK 141) phải được thanh toán dứt điểm trong niên độ kế toán. Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp nhấn mạnh việc đối chiếu công nợ định kỳ để đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính cuối năm.
Quy trình lập Báo cáo tài chính và Quyết toán theo Thông tư 24
Bước sang năm 2026, các đơn vị đã quen với biểu mẫu mới, tuy nhiên rủi ro sai sót vẫn hiện hữu nếu không tuân thủ quy trình sau từ Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp:
Lập Báo cáo tài chính
Bộ báo cáo tài chính theo Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp phải phản ánh trung thực tình hình tài sản:
- Báo cáo tình hình tài chính (B01/HCSN): Lưu ý cách trình bày các khoản phải thu dài hạn và tài sản cố định sau khi đã trừ hao mòn.
- Báo cáo kết quả hoạt động (B02/HCSN): Phân tích rõ các nguồn thu (Ngân sách Nhà nước, viện trợ, phí lệ phí) và chi phí tương ứng.
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (B03/HCSN): Đặc biệt quan trọng đối với các đơn vị tự chủ tài chính để quản lý dòng tiền.
- Thuyết minh báo cáo tài chính (B04/HCSN): Phải giải trình rõ các thay đổi trong chính sách kế toán nếu có.
Lập Báo cáo quyết toán kinh phí
Theo hướng dẫn của Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp, báo cáo quyết toán là căn cứ để cơ quan nhà nước phê duyệt mức độ hoàn thành dự toán. Kế toán cần đảm bảo số chi quyết toán không vượt quá dự toán được giao và phải khớp với số liệu xác nhận của Kho bạc Nhà nước (mẫu B01/BCQT).
Kinh nghiệm chuyển đổi và vận hành thực tế
Dưới đây là những chia sẻ thực tế của MAN – Master Accountant Network giúp đơn vị vận hành trơn tru Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp trong năm 2026:
- Rà soát số dư đầu kỳ: Đảm bảo số dư chuyển từ năm 2024 sang 2025 và tiếp diễn đến 2026 đã được phân loại đúng mã tài khoản mới. Nhiều đơn vị thường nhầm lẫn giữa TK 421 (Thặng dư/thâm hụt) và các quỹ đặc thù.
- Ứng dụng công nghệ thông tin: Việc hạch toán theo Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp trên các phần mềm như MISA Bamboo hay DAS cần được kiểm tra định kỳ để tránh lỗi công thức khi lập báo cáo tự động.
- Lưu trữ tài liệu: Theo Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp, hồ sơ kế toán phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm. Đơn vị nên có phương án sao lưu dữ liệu điện tử định kỳ để tránh mất mát thông tin.
Đối với các đơn vị đang gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi hoặc thiếu hụt nhân sự chuyên môn, việc tìm kiếm một đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói uy tín, có kinh nghiệm là giải pháp tối ưu.
Kết luận
Việc thực hiện đúng Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp không chỉ giúp đơn vị tránh được các sai phạm pháp lý mà còn nâng cao năng lực quản lý tài chính công. Hy vọng bài viết về Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp này sẽ là nguồn tài liệu hữu ích cho cộng đồng kế toán hành chính sự nghiệp Việt Nam.
Mọi thắc mắc xin vui lòng liên hệ MAN – Master Accountant Network để được tư vấn và hỗ trợ!
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Nội dung được kiểm duyệt bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên & CEO Man, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Câu hỏi thường gặp về Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp
Không. Đơn vị phải thực hiện theo mẫu sổ và hệ thống tài khoản quy định tại Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp. Tuy nhiên, đơn vị có thể tự thiết kế thêm các cột chi tiết để phục vụ nhu cầu quản trị nội bộ.
Kế toán cần đối chiếu với quy định về tiêu chuẩn nhận biết TSCĐ hiện hành. Nếu không đủ tiêu chuẩn là TSCĐ, đơn vị hạch toán vào công cụ dụng cụ và phân bổ dần vào chi phí theo hướng dẫn của Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.
Tất cả đã được quy định tích hợp trong Thông tư 24/2024/TT-BTC chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp, thay thế cho Thông tư 108/2018/TT-BTC trước đây. Đơn vị có được dùng mẫu sổ kế toán cũ từ Thông tư 107 không?
Cách xử lý tài sản cố định có nguyên giá dưới 10 triệu đồng theo chế độ mới?
Việc quyết toán dự án đầu tư công hiện nay thực hiện theo thông tư nào?
