Ngày 15/12/2025, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025. Đây là văn bản pháp lý có tác động rất lớn đến hoạt động kế toán, kê khai thuế và quyết toán thuế TNDN của doanh nghiệp từ năm 2026 trở đi.
So với hệ thống quy định cũ, Nghị định 320/2025/NĐ-CP có nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến điều kiện chi phí được trừ, các khoản thu nhập chịu thuế, ưu đãi thuế, chuyển lỗ, thuế với doanh nghiệp nước ngoài và thời điểm áp dụng chính sách mới. Đặc biệt, việc siết điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt từ ngưỡng 5 triệu đồng trở lên đang trở thành nội dung được giới kế toán quan tâm nhất hiện nay.
Việc cập nhật đầy đủ nội dung của nghị định không chỉ giúp bộ phận kế toán doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn hạn chế đáng kể rủi ro bị truy thu, xử phạt sau thanh tra thuế.
Tổng quan về Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Nghị định 320/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết các nội dung cốt lõi của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, bao gồm cách xác định thu nhập chịu thuế, chi phí được trừ, doanh thu tính thuế, thuế suất, ưu đãi thuế và nghĩa vụ thuế trong nhiều tình huống đặc thù.
Một điểm đáng chú ý là nghị định này thay thế toàn bộ các văn bản nền tảng trước đây như Nghị định 218/2013/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi liên quan. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không thể tiếp tục áp dụng tư duy cũ mà cần cập nhật lại toàn bộ hệ thống chính sách thuế nội bộ.
Vì sao kế toán doanh nghiệp phải đặc biệt quan tâm?
Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ ảnh hưởng ở cấp độ chính sách mà còn đi thẳng vào thực tiễn hạch toán hàng ngày. Từ việc thanh toán hóa đơn, ký hợp đồng, đến ghi nhận chi phí và lập báo cáo tài chính đều có liên quan trực tiếp.
Một thay đổi nhỏ trong điều kiện chứng từ cũng có thể khiến chi phí bị loại khi quyết toán. Tương tự, việc hiểu sai bản chất thu nhập chịu thuế trong các giao dịch chuyển nhượng vốn hay giao dịch xuyên biên giới có thể dẫn đến nghĩa vụ thuế phát sinh mà doanh nghiệp không lường trước.
Chính vì vậy, việc tiếp cận nghị định dưới góc nhìn kế toán – thuế là yếu tố then chốt để đảm bảo tuân thủ và tối ưu chi phí.
Những điểm mới nổi bật của Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ thay đổi về mặt kỹ thuật trong quy định thuế mà còn tác động trực tiếp đến toàn bộ quy trình kế toán, kiểm soát chi phí và chiến lược quản trị tài chính của doanh nghiệp. Từ điều kiện thanh toán để được khấu trừ chi phí, cách xác định thu nhập chịu thuế cho đến chính sách ưu đãi và chuyển lỗ, nhiều nội dung đã được sửa đổi theo hướng chặt chẽ và thực tiễn hơn. Dưới đây là những điểm mới nổi bật mà kế toán doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để tránh rủi ro thuế trong năm 2026.
Nới lỏng và làm rõ quy định về chi phí được trừ
Điểm mới đáng chú ý nhất tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP chính là sự linh hoạt trong việc công nhận các khoản chi liên quan đến chuyển đổi số và phát triển xanh bền vững.
- Chi phí đào tạo nhân lực: Các khoản chi đào tạo chuyên môn cho nhân viên được trừ toàn bộ nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ không còn bị khống chế ngặt nghèo bởi các định mức cũ.
- Chi phí chuyển đổi số: Chi phí thuê phần mềm, chi phí bảo trì hệ thống và nâng cấp hạ tầng số được hướng dẫn phân bổ rõ ràng hơn, giúp kế toán dễ dàng hạch toán vào chi phí trong kỳ thay vì phải vốn hóa phức tạp như trước.
- Hồ sơ chứng từ: Nghị định nhấn mạnh tính “hợp lệ của dữ liệu điện tử”. Điều này đồng nghĩa với việc kế toán cần chú trọng vào tính nguyên vẹn của hóa đơn điện tử hơn là các bản in giấy.
Điều chỉnh điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN
Nghị định 320/2025/NĐ-CP tập trung ưu đãi vào các doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp xanh.
- Thuế suất ưu đãi: Mức thuế suất 10%, 15% hoặc 17% sẽ được áp dụng dựa trên tiêu chí mới về tỷ lệ đầu tư cho R&D (Nghiên cứu và phát triển).
- Địa bàn ưu đãi: Cập nhật lại danh mục các khu công nghiệp, khu kinh tế được hưởng ưu đãi theo phân loại mới của Chính phủ. Kế toán cần rà soát lại giấy chứng nhận đầu tư để đối chiếu với phụ lục của Nghị định này.
Quy định mới về chuyển lỗ và bù trừ lỗ
Một điểm gỡ khó cho các tập đoàn đa ngành là cơ chế bù trừ lỗ giữa các hoạt động kinh doanh.
- Theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, lỗ từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng dự án đầu tư (sau khi đã bù trừ giữa các hoạt động này) nếu còn lỗ thì được bù trừ với lãi của hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Đây là một bước tiến giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực dòng tiền khi quyết toán.
- Doanh nghiệp sau khi quyết toán thuế mà bị lỗ thì chuyển toàn bộ và liên tục số lỗ vào thu nhập chịu thuế những năm tiếp theo. Thời gian chuyển lỗ tính liên tục không quá 05 năm, kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.
Phương pháp tính thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Nghị định tiếp tục duy trì và cụ thể hóa phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, giúp giảm bớt gánh nặng về sổ sách kế toán. Với các đơn vị chưa có bộ phận chuyên trách, việc sử dụng dịch vụ kế toán trọn gói là giải pháp tối ưu để đảm bảo mọi thay đổi của Nghị định 320 được áp dụng chính xác ngay từ đầu.
- Mức thuế suất ấn định được phân loại chi tiết theo lĩnh vực: Dịch vụ, Thương mại, Sản xuất. Điều này giúp loại bỏ tình trạng áp dụng sai mức thuế suất do hiểu nhầm danh mục ngành nghề.
Siết chặt quản lý đối với các khoản chi không được trừ
Bên cạnh việc nới lỏng, Nghị định cũng siết chặt hơn để tránh các kẽ hở trốn thuế:
- Thanh toán không dùng tiền mặt: Mọi khoản chi từ 20 triệu đồng trở lên bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Nghị định 320 làm rõ trường hợp thanh toán bù trừ công nợ phải được quy định rõ trong hợp đồng mới được coi là hợp lệ.
- Chi phí phúc lợi: Khống chế tổng mức chi phúc lợi không quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tài chính.
Doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ có được miễn thuế TNDN không?
Đây là một trong những câu hỏi được nhiều kế toán và chủ doanh nghiệp đặc biệt quan tâm khi áp dụng các quy định mới về thuế. Theo tinh thần của Nghị định số 320/2025/NĐ-CP cùng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp có quy mô doanh thu thấp đang được hưởng nhiều ưu đãi đáng kể về thuế thu nhập doanh nghiệp.
Điều kiện để doanh nghiệp siêu nhỏ được miễn thuế TNDN
Theo khoản 15 Điều 4 của quy định mới, tổ chức có tổng doanh thu trong năm không vượt quá 01 tỷ đồng thuộc diện được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây được xem là chính sách hỗ trợ thiết thực nhằm giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp mới thành lập, startup và các đơn vị quy mô nhỏ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp giữ lại nguồn lực phục vụ tái đầu tư và mở rộng hoạt động.
Ví dụ: Một doanh nghiệp khởi nghiệp thành lập trong năm 2026 có tổng doanh thu đạt 800 triệu đồng. Với mức doanh thu này, doanh nghiệp sẽ không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế TNDN đối với phần lợi nhuận tạo ra trong năm, từ đó có thêm nguồn vốn để duy trì vận hành và phát triển kinh doanh.
Cách xác định doanh thu và nguyên tắc miễn tạm nộp thuế
Việc áp dụng ưu đãi miễn thuế theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP được xác định dựa trên tổng doanh thu ghi nhận theo hồ sơ quyết toán thuế của năm trước liền kề.
Đối với doanh nghiệp đang hoạt động ổn định, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào tổng doanh thu trên tờ khai quyết toán năm trước để xác định có thuộc diện miễn thuế hay không.
Với doanh nghiệp mới thành lập, nếu doanh thu dự kiến trong năm đầu dưới ngưỡng 1 tỷ đồng thì doanh nghiệp không phải thực hiện tạm nộp thuế TNDN theo quý. Trường hợp đến cuối năm, doanh thu thực tế vượt mức quy định, doanh nghiệp chỉ cần kê khai và nộp bổ sung phần thuế phát sinh mà không bị tính tiền chậm nộp cho các quý trước đó. Cơ chế này giúp giảm áp lực dòng tiền và tạo sự linh hoạt trong giai đoạn đầu vận hành.
Những hành vi dễ khiến chi phí bị loại khi quyết toán thuế
Bên cạnh chính sách miễn thuế, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý các khoản chi phí dễ bị cơ quan thuế loại khỏi chi phí được trừ nếu không đáp ứng đúng điều kiện chứng từ và bản chất giao dịch.
Thanh toán tiền mặt không đúng quy định
Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc siết chặt điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt. Các hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên nếu doanh nghiệp thanh toán bằng tiền mặt sẽ không được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế. Đây là lỗi rất phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp bị truy thu khi quyết toán.
Hồ sơ chi phí R&D không đầy đủ
Doanh nghiệp được hưởng ưu đãi đối với chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), tuy nhiên nếu tự nâng mức chi phí lên tới 200% mà không có hồ sơ chứng minh đầy đủ như đề án nghiên cứu, kế hoạch triển khai, biên bản nghiệm thu hoặc kết quả khoa học cụ thể thì khoản chi này rất dễ bị loại bỏ.
Chi trang phục vượt mức cho phép
Khoản chi trang phục bằng tiền mặt nếu vượt quá 5 triệu đồng/người/năm sẽ không được chấp nhận toàn bộ phần vượt mức. Doanh nghiệp cần theo dõi rõ hình thức chi trả và giới hạn quy định để tránh phát sinh rủi ro thuế không cần thiết.
Giao dịch liên kết không theo nguyên tắc thị trường
Các khoản lãi vay vượt trần khống chế hoặc giao dịch phát sinh với bên liên kết nhưng không tuân thủ nguyên tắc giá giao dịch độc lập đều có thể bị cơ quan thuế điều chỉnh lại thu nhập chịu thuế. Đây là nhóm rủi ro đặc biệt lớn đối với doanh nghiệp có công ty mẹ, công ty con hoặc quan hệ sở hữu chéo.
Tổng hợp những điểm mới giữa quy định cũ và Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Dưới đây là bảng tổng hợp các thay đổi quan trọng giúp doanh nghiệp dễ dàng đối chiếu và cập nhật kế hoạch thuế cho kỳ kế toán tiếp theo.
| Nội dung so sánh | Quy định cũ tại Nghị định 218/2013/NĐ-CP | Nghị định 320/2025/NĐ-CP |
| Ngưỡng thanh toán tiền mặt | Dưới 20 triệu đồng | Dưới 5 triệu đồng |
| Miễn thuế cho doanh nghiệp nhỏ | Không xét theo doanh thu | Doanh thu dưới 1 tỷ được miễn thuế |
| Ưu đãi chi phí R&D | Chỉ ghi nhận chi phí thực tế | Được tính tối đa 200% chi phí thực thi |
| Chuyển nhượng tín chỉ carbon | Chưa có hướng dẫn cụ thể | Miễn thuế cho lần chuyển nhượng đầu tiên |
| Thuế tối thiểu toàn cầu | Chưa áp dụng | Áp dụng theo tiêu chuẩn GloBE với mức tối thiểu 15% |
Từ bảng đối chiếu này, doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra lại hệ thống kế toán, quy trình thanh toán và chiến lược thuế để đảm bảo tuân thủ đúng quy định mới ngay từ đầu kỳ.
Năm 2026 sẽ là một năm bận rộn đối với bộ phận kế toán. Việc áp dụng Nghị định 320/2025/NĐ-CP đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy quản trị và tính cập nhật kịp thời. Đặc biệt, để đảm bảo tính chuẩn xác cho kỳ quyết toán đầu tiên theo luật mới, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thuê kế toán làm báo cáo tài chính nhằm rà soát lại toàn bộ sai sót tiềm ẩn trước khi nộp cho cơ quan thuế.
Hộ kinh doanh và lộ trình chuyển đổi lên doanh nghiệp từ năm 2026
Theo đánh giá của các chuyên gia, sự kết hợp giữa Nghị định số 320/2025/NĐ-CP và các quy định mới dành cho hộ kinh doanh đang tạo ra một hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho quá trình chuyển đổi mô hình.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc đồng bộ ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế cũng như phương pháp kê khai phù hợp.
Bên cạnh đó, hộ kinh doanh khi chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp còn được hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN trong 2 năm đầu hoạt động. Chính sách này giúp doanh nghiệp mới ổn định bộ máy tổ chức, chuẩn hóa quản trị và giảm áp lực tài chính trong giai đoạn đầu chuyển đổi, vốn là thời điểm nhạy cảm nhất của quá trình phát triển.
Kết luận
Nghị định 320/2025/NĐ-CP không chỉ là văn bản hướng dẫn Luật Thuế TNDN mà còn là bộ khung vận hành mới cho toàn bộ hoạt động kế toán thuế doanh nghiệp từ năm 2026 trở đi. Việc cập nhật sớm và triển khai đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro truy thu, xử phạt và tối ưu hiệu quả quản trị tài chính. Với bộ phận kế toán, đây là thời điểm cần rà soát toàn diện quy trình thuế để thích ứng kịp thời với các thay đổi mới nhất.
Đối với những doanh nghiệp có cấu trúc phức tạp hoặc đang trong diện hưởng ưu đãi thuế mới, việc thuê kế toán trưởng có kinh nghiệm dày dặn sẽ là giải pháp then chốt để hoạch định chiến lược thuế dài hạn và bảo vệ lợi ích tối đa cho tổ chức.
Liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí!
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Giải đáp thắc mắc về Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Có. Điều kiện miễn thuế TNDN được xác định chủ yếu dựa trên tổng doanh thu năm, không phụ thuộc trực tiếp vào mức lợi nhuận phát sinh. Nếu doanh nghiệp đáp ứng ngưỡng doanh thu không quá 1 tỷ đồng theo quy định, vẫn có thể được miễn thuế dù tỷ suất lợi nhuận cao.
Với doanh nghiệp mới thành lập, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào doanh thu dự kiến trong năm đầu hoạt động để xác định nghĩa vụ tạm nộp thuế TNDN theo quý. Nếu doanh thu dự kiến dưới 1 tỷ đồng, doanh nghiệp có thể chưa phải tạm nộp và sẽ quyết toán chính thức vào cuối năm.
Thông thường không. Khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng miễn thuế, doanh nghiệp chỉ cần kê khai bổ sung và nộp phần thuế TNDN phát sinh theo quyết toán năm. Theo tinh thần hỗ trợ của quy định mới, phần thuế này không bị tính tiền chậm nộp cho các quý trước nếu kê khai đúng quy định.
Không. Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, các khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày bắt buộc phải thanh toán chuyển khoản. Nếu doanh nghiệp chi bằng tiền mặt, khoản chi đó có thể bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
Có. Ngoài chính sách miễn thuế đối với doanh nghiệp siêu nhỏ theo ngưỡng doanh thu, nhiều trường hợp hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp còn được hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN trong 2 năm đầu hoạt động. Đây là chính sách hỗ trợ quan trọng giúp doanh nghiệp ổn định giai đoạn đầu chuyển đổi. Doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ đồng có được miễn thuế TNDN không?
Doanh nghiệp mới thành lập chưa có báo cáo tài chính năm trước thì xác định miễn thuế như thế nào?
Nếu cuối năm doanh thu vượt 1 tỷ đồng thì doanh nghiệp có bị phạt chậm nộp thuế không?
Hóa đơn trên 5 triệu đồng thanh toán tiền mặt có được tính vào chi phí hợp lý không?
Doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên công ty có được miễn thuế TNDN không?
