Trong quá trình bắt đầu khởi nghiệp hoặc buôn bán nhỏ tại khu dân cư, rất nhiều cá nhân băn khoăn liệu việc mở một điểm bán quy mô nhỏ có bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh hay không. Thắc mắc này hiện đã được pháp luật làm rõ thông qua Nghị định 168/2025/NĐ-CP, giúp người dân và hộ gia đình chủ động hơn trong việc lựa chọn hình thức kinh doanh phù hợp, đúng quy định.
Nguyên tắc chung về đăng ký hộ kinh doanh
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, mọi hoạt động có mục đích sinh lợi đều phải được Nhà nước quản lý thông qua hình thức đăng ký kinh doanh, phổ biến nhất là doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh. Tuy nhiên, nhằm hỗ trợ các hoạt động mưu sinh quy mô nhỏ, pháp luật cho phép một số trường hợp được miễn nghĩa vụ đăng ký. Việc có phải đăng ký hay không phụ thuộc vào đặc điểm hoạt động, quy mô doanh thu và lĩnh vực kinh doanh thực tế.
Nhóm đối tượng được miễn đăng ký Hộ kinh doanh theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP
Căn cứ khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, pháp luật xác định hai nhóm đối tượng chính không bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh, cụ thể như sau:
Hoạt động sản xuất trong lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp và làm muối
Các hộ gia đình trực tiếp tham gia sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng – khai thác thủy sản hoặc làm muối được miễn đăng ký hộ kinh doanh. Đây là những hoạt động sản xuất truyền thống, gắn liền với đất đai, mặt nước và có vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế nông thôn.
Kinh doanh lưu động và dịch vụ có thu nhập thấp
Nhóm này bao gồm các hoạt động thương mại mang tính nhỏ lẻ, không ổn định về địa điểm hoặc chỉ tạo ra thu nhập ở mức thấp. Mức thu nhập thấp không áp dụng chung trên toàn quốc mà sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể cho từng địa phương.
Một số hoạt động tiêu biểu thuộc nhóm này gồm:
- Bán hàng rong, bán quà vặt, đồ ăn, nước uống nhỏ lẻ
- Buôn chuyến: mua hàng theo từng đợt để bán lại
- Kinh doanh lưu động bằng xe đẩy, xe máy hoặc hình thức di chuyển liên tục
- Kinh doanh thời vụ, không diễn ra thường xuyên
Các dịch vụ thu nhập thấp như đánh giày, bán vé số, sửa khóa, sửa xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh…
Phân biệt cửa hàng cố định với buôn bán nhỏ lẻ
Để tránh nhầm lẫn giữa việc mở cửa hàng cần đăng ký và các hình thức bán hàng vặt, các khái niệm trong Nghị định 39/2007/NĐ-CP vẫn được sử dụng làm căn cứ tham chiếu, trong đó:
- Buôn bán rong: mua bán dạo, không có địa điểm cố định
- Buôn bán vặt: kinh doanh hàng hóa nhỏ lẻ, quy mô rất hạn chế
- Bán quà vặt: bán đồ ăn, thức uống tại chỗ hoặc mang đi
Trường hợp bạn có địa điểm kinh doanh cố định, treo biển hiệu và doanh thu vượt ngưỡng thu nhập thấp do địa phương quy định, thì việc đăng ký hộ kinh doanh là bắt buộc để đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ thuế và quyền lợi pháp lý.
Kinh doanh ngành nghề có điều kiện vẫn phải đăng ký
Một điểm cần đặc biệt lưu ý là: dù thuộc nhóm kinh doanh lưu động hoặc dịch vụ thu nhập thấp, nếu ngành nghề kinh doanh thuộc danh mục kinh doanh có điều kiện, cá nhân vẫn phải thực hiện đăng ký kinh doanh và đáp ứng đầy đủ các giấy phép, chứng chỉ liên quan. Ví dụ như các hoạt động kinh doanh thực phẩm có yêu cầu bảo quản đặc biệt hoặc dịch vụ liên quan đến an ninh, trật tự.
Quyền lợi từ việc tự nguyện đăng ký
Theo khoản 4 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, pháp luật cho phép cá nhân, hộ gia đình dù thuộc diện được miễn vẫn có quyền chủ động đăng ký hộ kinh doanh nếu có nhu cầu. Việc đăng ký sẽ giúp thuận lợi hơn trong giao dịch với đối tác, tiếp cận vốn vay, xuất hóa đơn và xây dựng thương hiệu lâu dài.
Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác các quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP sẽ giúp người kinh doanh nhỏ hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời lựa chọn được hướng đi phù hợp cho quá trình phát triển hoạt động kinh doanh trong tương lai.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Nguồn trích dẫn: Luật Việt Nam
