Bắt đầu từ ngày 01/01/2026, cơ chế thuế áp dụng cho hộ kinh doanh sẽ có sự thay đổi căn bản khi phương pháp thuế khoán không còn được áp dụng. Đây được xem là một bước chuyển lớn trong quản lý thuế, đồng thời cũng đặt ra nhiều băn khoăn cho các hộ kinh doanh nhỏ, hộ có doanh thu thấp hoặc hoạt động trong các lĩnh vực đặc thù như sản xuất điện mặt trời, dịch vụ nhỏ lẻ.
Trong bối cảnh đó, việc nắm rõ cách thức kê khai thuế mới, nghĩa vụ kế toán và quy định sử dụng hóa đơn điện tử là yếu tố then chốt giúp hộ kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật và hạn chế phát sinh chi phí không cần thiết.
Cơ sở pháp lý về việc bãi bỏ thuế khoán từ năm 2026
Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, Nhà nước xác định rõ chủ trương chấm dứt hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất trong năm 2026. Chính sách này hướng đến mục tiêu tăng cường minh bạch, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý thuế và tạo điều kiện để hộ kinh doanh từng bước chuyển sang mô hình doanh nghiệp.
Để triển khai cụ thể chủ trương trên, Quyết định số 3389/QĐ-BTC ngày 06/10/2025 của Bộ Tài chính đã phê duyệt đề án đổi mới phương thức quản lý thuế, theo đó 100% hộ kinh doanh phải thực hiện cơ chế tự khai – tự nộp thuế kể từ ngày 01/01/2026. Điều này đồng nghĩa với việc thuật ngữ “thuế khoán” sẽ không còn xuất hiện trong hệ thống quản lý thuế kể từ thời điểm này.
So sánh cách quản lý thuế trước và sau khi bỏ thuế khoán
Để giúp hộ kinh doanh dễ dàng hình dung sự thay đổi trong cơ chế quản lý thuế khi thuế khoán chính thức bị xóa bỏ từ năm 2026, bảng dưới đây tổng hợp và so sánh các tiêu chí quan trọng giữa phương pháp áp dụng trước đây và phương pháp kê khai mới. Qua đó, hộ kinh doanh có thể nhận diện rõ các nghĩa vụ phát sinh, đặc biệt liên quan đến kê khai thuế, chế độ kế toán và việc sử dụng hóa đơn điện tử.
| Tiêu chí so sánh | Trước năm 2026 | Từ ngày 01/01/2026 |
| Phương pháp tính thuế | Áp dụng thuế khoán đối với nhiều hộ kinh doanh nhỏ | 100% kê khai thuế theo doanh thu thực tế. |
| Cách xác định doanh thu | Doanh thu do cơ quan thuế ấn định theo mức khoán | Doanh thu căn cứ hóa đơn, chứng từ phát sinh thực tế. |
| Nghĩa vụ kê khai | Không phải kê khai thường xuyên, chủ yếu nộp theo mức khoán | Tự khai – tự nộp thuế theo kỳ |
| Chế độ kế toán | Không bắt buộc hoặc chỉ ghi chép rất đơn giản | Bắt buộc thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 88. |
| Hình thức hóa đơn | Có thể dùng hóa đơn giấy hoặc xin hóa đơn lẻ từng lần | Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khi bán hàng, cung cấp dịch vụ. |
| Mức độ quản lý | Quản lý theo ước tính, tính ổn định cao nhưng kém minh bạch | Quản lý minh bạch, số hóa, sát với hoạt động thực tế |
Qua bảng so sánh trên có thể thấy, việc xóa bỏ thuế khoán từ năm 2026 không chỉ là thay đổi về cách tính thuế mà còn kéo theo sự chuyển dịch toàn diện trong phương thức quản lý đối với hộ kinh doanh. Từ chỗ phụ thuộc vào mức khoán do cơ quan thuế ấn định, hộ kinh doanh sẽ phải chủ động hơn trong việc ghi chép sổ sách, kê khai doanh thu và sử dụng hóa đơn điện tử. Việc chuẩn bị sớm về nhận thức, quy trình kế toán và giải pháp hóa đơn sẽ giúp hộ kinh doanh thích ứng thuận lợi với cơ chế mới, hạn chế rủi ro và phát sinh chi phí không cần thiết trong quá trình thực hiện.
Đối tượng phải sử dụng hóa đơn điện tử và máy tính tiền (POS)
Căn cứ Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Nghị định số 70/2025/NĐ-CP ngày 20/03/2025, nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử được phân loại như sau:
Hộ kinh doanh kê khai thuế
Là các hộ có quy mô doanh thu và lao động đạt tiêu chí từ doanh nghiệp siêu nhỏ trở lên. Nhóm này phải thực hiện chế độ kế toán và sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế cho mọi giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ.
Hộ kinh doanh bắt buộc dùng máy tính tiền
Theo Khoản 1 Điều 11 Nghị định 70/2025/NĐ-CP, chỉ những hộ có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở lên hoặc kinh doanh trong các lĩnh vực bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng (ăn uống, nhà hàng, khách sạn, siêu thị, bán lẻ…) mới thuộc diện bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Hướng xử lý hóa đơn với hộ kinh doanh doanh thu dưới 160 triệu đồng
Đối với các hộ kinh doanh có tổng doanh thu năm 2025 dưới 160 triệu đồng, theo quy định hiện hành, không phát sinh nghĩa vụ nộp thuế GTGT trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tế lại phát sinh vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt với các khoản doanh thu cuối năm 2025 nhưng hóa đơn được lập vào đầu năm 2026 (ví dụ tiền điện tháng 12/2025 chốt công nợ tháng 01/2026).
Một số khó khăn thường gặp gồm:
- Cơ quan thuế không còn cấp hóa đơn lẻ theo từng lần phát sinh cho hộ đã chuyển sang diện kê khai.
- Dù doanh thu thấp, hộ kinh doanh vẫn phải trang bị phần mềm hóa đơn điện tử để xử lý các hóa đơn tồn.
- Chi phí mua phần mềm (khoảng 1 triệu đồng) trở thành gánh nặng đáng kể so với quy mô doanh thu nhỏ (ví dụ chỉ 10 – 15 triệu đồng/tháng).
Lưu ý quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi sang kê khai thuế
Trong khi các hướng dẫn chi tiết về xử lý hóa đơn lẻ cho hộ kê khai vẫn đang được hoàn thiện, hộ kinh doanh nên chủ động một số giải pháp sau:
- Trao đổi trực tiếp với chi cục thuế quản lý để cập nhật hướng dẫn mới nhất. Một số địa phương có thể áp dụng giải pháp tạm thời trong giai đoạn chuyển giao.
- Ưu tiên lựa chọn phần mềm hóa đơn điện tử linh hoạt, cho phép mua theo số lượng hóa đơn (50 – 100 số) thay vì gói trọn năm, nhằm tiết kiệm chi phí nếu nhu cầu phát sinh không nhiều.
- Thực hiện sổ sách kế toán đơn giản theo Thông tư 88/2021/TT-BTC, đảm bảo số liệu rõ ràng, minh bạch ngay từ đầu. Điều này giúp hộ kinh doanh dễ dàng chứng minh doanh thu thực tế thấp và tránh rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra.
- Theo dõi sát các văn bản hướng dẫn mới liên quan đến Luật Quản lý thuế, đặc biệt về cơ chế xử lý hóa đơn phát sinh đột xuất đối với hộ kê khai – nội dung hiện vẫn chưa có quy định chi tiết.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Nguồn trích dẫn: Luật Việt Nam
