Ban hành ngày 21/01/2015 và chính thức áp dụng từ 15/03/2015, Nghị định 08/2015/NĐ-CP được xem là văn bản trụ cột hướng dẫn thi hành Luật Hải quan, quy định toàn diện về thủ tục hải quan cũng như công tác kiểm tra, giám sát và kiểm soát hải quan.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc hiểu rõ các giới hạn pháp lý, thời hạn xử lý và nghĩa vụ tuân thủ theo nghị định này là yếu tố then chốt để đảm bảo chuỗi logistics vận hành thông suốt, đồng thời hạn chế rủi ro vi phạm và chi phí phát sinh.
Các giới hạn bắt buộc đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan
Kho ngoại quan là địa điểm lưu giữ hàng hóa đã hoàn thành thủ tục hải quan nhưng chưa thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc đang chờ tái xuất. Tuy nhiên, phạm vi hàng hóa được phép gửi kho ngoại quan bị kiểm soát chặt chẽ.
Theo Điều 85, doanh nghiệp không được phép đưa vào kho ngoại quan:
- Hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả xuất xứ Việt Nam
- Hàng hóa tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho con người
- Hàng hóa gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng
- Hàng thuộc danh mục cấm hoặc tạm ngừng xuất nhập khẩu
Ngoại lệ chỉ được xem xét khi có văn bản chấp thuận đặc biệt của Thủ tướng Chính phủ.
Về thời gian lưu kho, Điều 84 yêu cầu hàng hóa phải được đưa ra khỏi kho trong thời hạn theo quy định của Luật Hải quan. Trường hợp quá hạn mà chủ hàng không xử lý, cơ quan hải quan có quyền tổ chức thanh lý hàng hóa theo trình tự pháp luật. Do đó, việc quản trị tồn kho và theo dõi thời hạn là trách nhiệm mang tính sống còn đối với doanh nghiệp.
Thời hạn xử lý hồ sơ và quy định về tạm nhập – tái xuất
Một nội dung quan trọng khác là các mốc thời gian liên quan đến xác định trước thông tin hải quan và hàng hóa phục vụ hội chợ, triển lãm.
Cụ thể, với hồ sơ đề nghị xác định trước mã HS, xuất xứ hoặc trị giá hải quan, Tổng cục Hải quan sẽ phản hồi trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp phức tạp, thời hạn giải quyết có thể kéo dài nhưng không vượt quá 60 ngày. Việc nộp hồ sơ sớm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch tài chính và chiến lược kinh doanh.
Đối với hàng hóa tham gia hội chợ, triển lãm:
- Hàng tạm nhập vào Việt Nam phải tái xuất trong vòng 30 ngày kể từ khi kết thúc sự kiện
- Hàng tạm xuất ra nước ngoài được phép quay về trong thời hạn 01 năm kể từ ngày tạm xuất
Nguyên tắc phân loại hàng hóa và xác định trị giá hải quan
Nhằm đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong công tác tính thuế, Nghị định 08 đặt ra các nguyên tắc rõ ràng về phân loại và trị giá hải quan.
Theo Điều 16, việc xác định mã số hàng hóa phải căn cứ vào Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Cơ quan hải quan sẽ xem xét hồ sơ kỹ thuật, đặc tính lý – hóa, cấu tạo và mục đích sử dụng thực tế để xác định mã HS phù hợp.
Về trị giá:
- Hàng xuất khẩu: trị giá hải quan là giá bán tại cửa khẩu xuất, không bao gồm phí vận tải và bảo hiểm quốc tế
- Hàng nhập khẩu: trị giá hải quan là giá thực tế phải thanh toán tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên
Chế độ doanh nghiệp ưu tiên và nghĩa vụ duy trì tuân thủ
Nghị định 08/2015/NĐ-CP cho phép áp dụng chế độ ưu tiên trong thủ tục hải quan đối với các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn cao về tuân thủ.
Theo Điều 10, doanh nghiệp muốn được công nhận phải:
- Chấp hành nghiêm pháp luật về hải quan và thuế
- Thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, kiểm toán
- Có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả
- Đạt mức kim ngạch xuất nhập khẩu theo quy định
Sau khi được hưởng chế độ ưu tiên, doanh nghiệp vẫn phải duy trì nghĩa vụ theo Điều 12, bao gồm báo cáo định kỳ, phối hợp trao đổi thông tin với cơ quan hải quan và chủ động tự rà soát sai sót.
Cơ chế một cửa quốc gia và địa điểm làm thủ tục hải quan
Hướng đến hiện đại hóa quản lý, nghị định nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hải quan.
Theo Điều 25, việc khai hải quan được thực hiện chủ yếu bằng phương thức điện tử, chỉ một số trường hợp đặc biệt mới sử dụng hồ sơ giấy. Cơ chế một cửa quốc gia cho phép doanh nghiệp nộp chứng từ điện tử và xử lý đồng thời nhiều thủ tục hành chính thông qua một hệ thống tập trung.
Về địa điểm làm thủ tục, ngoài các quy định chung của Luật Hải quan, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định danh mục hàng hóa bắt buộc phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập trong từng giai đoạn. Phạm vi giám sát của hải quan bao gồm cả hàng hóa và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, quá cảnh.
Thủ tục đối với các loại hình hàng hóa đặc thù
Nghị định 08/2015/NĐ-CP cũng đưa ra hướng dẫn chi tiết cho các mô hình hoạt động đặc thù như:
- Gia công, sản xuất xuất khẩu: doanh nghiệp phải thực hiện báo cáo quyết toán về nguyên liệu, vật tư và máy móc nhập khẩu
- Hàng trung chuyển, quá cảnh: việc ra vào khu phi thuế quan phải tuân thủ quy trình kiểm soát nghiêm ngặt
- Phương thức quay vòng: phương tiện, bao bì chứa hàng phải thực hiện đúng thủ tục tạm nhập – tái xuất hoặc tạm xuất – tái nhập
Kết luận
Việc hiểu và áp dụng đúng Nghị định 08/2015/NĐ-CP không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tạo nền tảng để tối ưu quy trình xuất nhập khẩu, giảm thiểu rủi ro và nâng cao vị thế cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
(Nguồn trích dẫn: Nghị định số 08/2015/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 21/01/2015)
