Trước khi đi vào phân tích chi tiết các quy định, hãy xem xét một tình huống thực tế đang phát sinh trong giai đoạn chuyển giao này:
Tình huống: Một hộ kinh doanh sản xuất điện năng lượng mặt trời có chỉ số điện tháng 12/2025 được chốt từ ngày 01/12 đến 31/12/2025. Theo quy trình, Điện lực thông báo hộ kinh doanh cung cấp hóa đơn vào ngày 05/01/2026 để thanh toán.
Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn được áp dụng phương pháp khoán mà phải chuyển sang phương pháp kê khai.
- Tổng doanh thu năm 2025 của hộ dưới 160 triệu đồng/năm, nên từ năm 2026 hộ thuộc diện không nộp thuế GTGT và không bắt buộc dùng máy tính tiền.
- Cơ quan thuế từ chối cấp hóa đơn lẻ theo phương thức cũ cho doanh thu tháng 12/2025 và yêu cầu hộ phải mua phần mềm hóa đơn điện tử để tự xuất.
- Với doanh thu tháng 12 chỉ khoảng 13 triệu đồng, việc bỏ ra 1 triệu đồng mua phần mềm chỉ để dùng cho duy nhất một lần này (vì các năm sau không thuộc diện nộp thuế/xuất hóa đơn) đang gây khó khăn và lãng phí cho hộ kinh doanh.
Trường hợp này chính là điển hình cho câu hỏi: Liệu hình thức “mua hóa đơn lẻ” có còn tồn tại để giải quyết các trường hợp chuyển tiếp hoặc hộ kinh doanh đặc thù sau ngày 01/01/2026 hay không?
Chấm dứt Thuế Khoán
Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/05/2025, Bộ Chính trị đã chỉ đạo: “Xoá bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất trong năm 2026”.
Cụ thể hóa điều này, Quyết định số 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính xác định mục tiêu là đảm bảo hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tự khai, tự nộp thuế từ ngày 01/01/2026.
Như vậy, từ 01/01/2026, về cơ bản các hộ kinh doanh không còn được quản lý theo phương pháp “ấn định” thuế khoán mà phải chuyển sang phương pháp kê khai. Đây là nguyên nhân khiến cơ quan thuế từ chối giải quyết theo quy trình cũ cho các phát sinh từ đầu năm 2026.
Mối liên hệ giữa Phương pháp kê khai và Hóa đơn điện tử
Theo quy định tại Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14:
- Khoản 5 Điều 51 & Khoản 3 Điều 91: Những hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
- Nghị định số 70/2025/NĐ-CP: Mở rộng diện sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đối với các hộ có doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm hoặc thuộc các ngành dịch vụ bán lẻ trực tiếp.
Phân tích vướng mắc: Hộ kinh doanh có được mua hóa đơn lẻ?
Dựa trên các căn cứ pháp lý và tình hình thực tế, chúng ta thấy rõ một “khoảng trống” trong giai đoạn quá độ:
Đối với hộ kinh doanh thuộc diện nộp thuế kê khai
Thông thường, khi đã chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh được coi là một “thực thể kinh doanh” phải tự chủ về kế toán. Do đó, cơ quan thuế yêu cầu hộ tự xuất hóa đơn điện tử thay vì cấp hóa đơn lẻ từng lần (vốn dành cho đối tượng không kinh doanh thường xuyên hoặc hộ khoán cũ).
Khoảng trống pháp lý đối với trường hợp đặc thù
Như case study đã nêu, khó khăn nằm ở chỗ:
- Thời điểm chốt doanh thu và thời điểm xuất hóa đơn giao thoa giữa hai cơ chế. Doanh thu phát sinh trong kỳ thuế khoán (2025) nhưng hóa đơn lại yêu cầu xuất vào kỳ kê khai (2026).
- Tính hiệu quả kinh tế: Đối với các hộ có doanh thu thấp, không thuộc diện nộp thuế thường xuyên trong tương lai, việc bắt buộc mua phần mềm hóa đơn điện tử là một rào cản tài chính không nhỏ.
Hiện trạng quy định
Hiện nay, chưa có quy định cụ thể hướng dẫn về cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh đối với các hộ kinh doanh đã chuyển sang phương pháp kê khai. Điều này dẫn đến việc các Chi cục Thuế địa phương lúng túng hoặc áp dụng cứng nhắc quy định “phải tự xuất hóa đơn điện tử”, gây khó cho người dân.
Để hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW, cần có các hướng dẫn bổ sung:
- Cấp hóa đơn lẻ chuyển tiếp: Cho phép cơ quan thuế tiếp tục cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh cho các doanh thu phát sinh trong năm 2025 nhưng chốt số liệu vào đầu năm 2026.
- Hỗ trợ hạ tầng: Thay vì bắt buộc mua phần mềm, cơ quan thuế có thể cung cấp cổng thông tin cho phép các hộ kinh doanh quy mô siêu nhỏ đăng nhập và xuất hóa đơn trực tiếp trên hệ thống của ngành Thuế đối với các trường hợp phát sinh không thường xuyên.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Nguồn tham khảo: Bài viết LuatVietnam
Câu hỏi thường gặp về Hộ kinh doanh có được mua hóa đơn lẻ sau ngày 01/01/2026
Sau ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh có còn được mua hóa đơn lẻ tại cơ quan thuế không?
Không, từ 01/01/2026, hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai thuế sẽ không còn thuộc đối tượng được cấp hóa đơn lẻ theo cơ chế cũ. Thay vào đó, hộ kinh doanh phải tự xuất hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế cho các hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ.
Nếu hộ kinh doanh không xuất được hóa đơn thì có bị xử phạt không?
Có rủi ro xử phạt, đặc biệt khi bên mua là doanh nghiệp và giao dịch thuộc diện bắt buộc phải có hóa đơn. Ngoài ra, việc không có hóa đơn còn khiến bên mua không được hạch toán chi phí, phát sinh tranh chấp hoặc bị cơ quan thuế truy xét sau này.
Hộ kinh doanh nên làm gì trong trường hợp bị “kẹt” giữa hai cơ chế?
Gửi văn bản đề nghị/kiến nghị tới Chi cục Thuế quản lý, nêu rõ: Chứng minh được Doanh thu phát sinh hoàn toàn trong năm 2025.
