Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo địa bàn đầu tư là một trong những chính sách quan trọng được quy định tại Thông tư 96/2015/TT-BTC. Trên thực tế, việc xác định chính xác phạm vi thu nhập được hưởng ưu đãi không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu nghĩa vụ thuế mà còn hạn chế đáng kể rủi ro bị truy thu, xử phạt khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra trong năm 2026.
Nguyên tắc áp dụng ưu đãi đối với thu nhập phát sinh tại địa bàn ưu đãi
Theo hướng dẫn tại Công văn số 1785/CTBDU-TTHT của Cục Thuế tỉnh Bình Dương, trường hợp doanh nghiệp có dự án đầu tư đáp ứng điều kiện ưu đãi về địa bàn (như khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao…) thì thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa bàn đó sẽ được áp dụng ưu đãi thuế TNDN.
Điểm mấu chốt trong hướng dẫn này nằm ở khái niệm “thu nhập phát sinh trên địa bàn ưu đãi”. Theo đó, chỉ những khoản thu nhập có nguồn gốc từ các hoạt động kinh tế thực tế diễn ra trong phạm vi địa lý của khu vực được ưu đãi mới thuộc diện được hưởng chính sách thuế ưu đãi.
Phân biệt thu nhập ưu đãi và thu nhập không được ưu đãi
Để doanh nghiệp dễ hình dung và áp dụng thống nhất, có thể phân loại các khoản thu nhập theo định hướng của cơ quan thuế như sau:
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh chính của dự án: Là khoản thu nhập hình thành trực tiếp từ hoạt động đầu tư tại địa bàn ưu đãi, do đó đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN.
- Thu nhập từ thanh lý tài sản cố định, máy móc thiết bị: Trường hợp tài sản gắn liền với dự án đầu tư và việc thanh lý diễn ra trong phạm vi địa bàn ưu đãi, khoản thu nhập này vẫn được xem là phát sinh tại địa bàn ưu đãi.
- Thu nhập từ thanh lý công cụ dụng cụ, phế liệu: Đây là kết quả tất yếu của quá trình sản xuất tại dự án, nên tiếp tục được áp dụng ưu đãi thuế.
- Thu nhập từ lãi tiền gửi ngân hàng ngoài địa bàn: Khoản lãi này phát sinh từ hoạt động tài chính nằm ngoài phạm vi địa lý ưu đãi, vì vậy không thuộc diện được miễn, giảm thuế và phải áp dụng thuế suất phổ thông.
- Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản: Đây là nhóm thu nhập bị loại trừ khỏi diện ưu đãi theo quy định tại Thông tư 96/2015/TT-BTC, không phụ thuộc vào địa bàn thực hiện dự án.
Một số trường hợp thu nhập cần xem xét kỹ bản chất phát sinh
Trong quá trình áp dụng ưu đãi thuế, doanh nghiệp cần phân tích bản chất của từng khoản thu nhập thay vì chỉ dựa vào hình thức ghi nhận:
- Đối với thanh lý tài sản, công cụ dụng cụ: Nếu máy móc, thiết bị được sử dụng cho hoạt động sản xuất tại dự án ưu đãi và việc thanh lý phát sinh trong thời gian dự án còn hoạt động, thì khoản thu nhập này vẫn được xem là gắn với địa bàn ưu đãi.
- Đối với lãi tiền gửi ngân hàng: Trường hợp doanh nghiệp gửi tiền tại ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nằm ngoài địa bàn ưu đãi, khoản lãi phát sinh được xác định là thu nhập ngoài địa bàn và phải chịu thuế TNDN theo mức thuế suất thông thường 20%.
Trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc kê khai và chứng minh ưu đãi
Theo quy định của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và hướng dẫn tại Điều 22 Thông tư 78/2014/TT-BTC, doanh nghiệp có trách nhiệm tự xác định và tự kê khai ưu đãi thuế, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác của việc áp dụng ưu đãi. Cụ thể:
- Hạch toán riêng thu nhập: Doanh nghiệp cần phân tách rõ ràng các khoản thu nhập phát sinh trong và ngoài địa bàn ưu đãi ngay từ khâu kế toán.
- Lưu trữ hồ sơ, chứng từ: Bao gồm hồ sơ thanh lý tài sản, chứng từ bán phế liệu, hợp đồng và sao kê tiền gửi ngân hàng để phục vụ công tác giải trình khi cần thiết.
- Theo dõi điều kiện đầu tư: Đảm bảo các thay đổi liên quan đến Giấy chứng nhận đầu tư hoặc phạm vi dự án không làm mất đi điều kiện hưởng ưu đãi đã được xác lập ban đầu.
Việc hiểu và áp dụng đúng nguyên tắc thu nhập phát sinh tại địa bàn ưu đãi không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi thuế hợp pháp của mình mà còn tạo nền tảng vững chắc khi làm việc với cơ quan thuế trong các kỳ thanh tra, kiểm tra tại tỉnh Bình Dương và các địa phương tương tự.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
