Khi nào lập 2 hệ thống sổ kế toán hợp lệ theo Công văn 5526/TNI-NVDTPC?

Công văn 5526/TNI-NVDTPC được ban hành ngày 11/6/2026 về tuyên truyền nâng cao tuân thủ pháp luật kế toán, thuế và phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế. Văn bản được ban hành nhằm thực hiện Thông báo 394/TB-CT ngày 29/5/2026 của Cục Thuế, hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn pháp lý và phát triển bền vững trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của người nộp thuế.

Đối với cộng đồng kế toán, doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đây là nội dung cần nắm vững để chủ động phòng ngừa rủi ro. Bài viết dưới đây tổng hợp chi tiết các nội dung trọng tâm của Công văn 5526/TNI-NVDTPC.

Toàn văn nội dung Công văn 5526/TNI-NVDTPC

Công văn 5526/TNI-NVDTPC tập trung hướng dẫn người nộp thuế về các quy định pháp luật kế toán, thuế và những hành vi cần phòng ngừa. Nội dung được trình bày theo từng nhóm vấn đề rõ ràng, từ căn cứ pháp lý, nhận diện rủi ro cho đến hệ quả pháp lý và khuyến nghị thực hiện. 

Các quy định pháp luật về kế toán và thuế cần lưu ý

Trước hết, Công văn nhắc lại hành vi trốn thuế theo khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 2025, trong đó có hành vi không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định trách nhiệm của người nộp thuế. 

Công văn đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu và nguyên tắc ghi sổ kế toán. Về yêu cầu, sổ kế toán phải phản ánh đầy đủ, trung thực, kịp thời, rõ ràng các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh trên một hệ thống sổ kế toán tài chính thống nhất. Về nguyên tắc ghi nhận, doanh nghiệp ghi sổ theo các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, vào sổ một cách kịp thời và nhất quán theo thời gian phát sinh phù hợp với kỳ kế toán, không phụ thuộc vào việc thu hay chi tiền.

Đáng chú ý, Công văn 5526/TNI-NVDTPC viện dẫn các quy định cốt lõi của Закон о бухгалтерском учете 2015 года. Theo đó, các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được lập chứng từ, ghi nhận đầy đủ, kịp thời, chính xác, trung thực, đúng bản chất giao dịch vào sổ kế toán và báo cáo tài chính. Quan trọng hơn, mỗi đơn vị kế toán chỉ sử dụng một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán năm; nghiêm cấm hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.

Doanh nghiệp nên cập nhật thêm những điểm mới của Luật Quản lý thuế 2025 để nắm trọn các thay đổi liên quan đến nghĩa vụ khai, nộp thuế. 

Trường hợp không bị coi là vi phạm

Một điểm cần làm rõ để tránh hiểu lầm: không phải mọi trường hợp sử dụng song song nhiều hệ thống dữ liệu đều bị coi là vi phạm. Theo Công văn, doanh nghiệp, tổ chức không bị coi là có hành vi vi phạm nếu sử dụng hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị, báo cáo nội bộ, báo cáo phân tích, dự toán, báo cáo phục vụ công ty mẹ, báo cáo theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống ERP, POS hoặc BI hoặc các phân hệ quản trị khác.

Điều kiện đi kèm là các dữ liệu này phải có thể đối chiếu, giải trình và không được sử dụng để che giấu giao dịch, doanh thu, tài sản, nợ phải trả hoặc nghĩa vụ thuế. Như vậy, ranh giới giữa hợp pháp và vi phạm nằm ở mục đích sử dụng và khả năng đối chiếu, minh bạch của dữ liệu.

Nhận diện hành vi rủi ro cần phòng ngừa theo Công văn 5526/TNI-NVDTPC

Để hỗ trợ người nộp thuế chủ động rà soát, Công văn 5526/TNI-NVDTPC liệt kê các hành vi, dấu hiệu rủi ro cần phòng ngừa. Kế toán và chủ doanh nghiệp nên đối chiếu thường xuyên các dấu hiệu sau:

• Sai lệch giữa doanh thu, hóa đơn và dòng tiền.
• Dữ liệu không đồng nhất giữa sổ sách kế toán và tờ khai thuế.
• Phát sinh doanh thu không được phản ánh đầy đủ qua hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
• Không bảo đảm tính nhất quán giữa doanh thu trên phần mềm quản lý nội bộ và doanh thu xuất hóa đơn kê khai thuế.
• Sử dụng song song nhiều phần mềm bán hàng.
• Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí và các hành vi nghiêm cấm khác.

Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh, tránh để sai sót tích tụ trở thành vi phạm nghiêm trọng.

Hệ quả pháp lý khi vi phạm

Công văn nêu rõ hệ quả pháp lý đối với hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên. Trường hợp người nộp thuế lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế hoặc thực hiện các hành vi gian lận về kế toán, hóa đơn, chứng từ, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người nộp thuế có thể bị xử lý theo các hình thức sau:

• Xử phạt vi phạm hành chính về thuế, kế toán.
• Truy thu số thuế thiếu, tiền chậm nộp.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

Đây chính là thông điệp răn đe trọng tâm mà Công văn 5526/TNI-NVDTPC muốn truyền tải tới cộng đồng người nộp thuế.

Lợi ích của việc tuân thủ quy định kế toán và thuế

Bên cạnh việc cảnh báo, Công văn cũng phân tích lợi ích thiết thực của việc tuân thủ. Việc ghi chép sổ sách kế toán đầy đủ, trung thực, thống nhất và kê khai thuế đúng quy định giúp người nộp thuế giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí xử lý vi phạm; nâng cao uy tín, minh bạch tài chính; tăng khả năng tiếp cận vốn, hợp tác với đối tác lớn; và phát triển bền vững trong dài hạn. 

Thuế tỉnh Tây Ninh khuyến nghị doanh nghiệp rà soát và chuẩn hóa hệ thống kế toán

Trước hết là rà soát, chuẩn hóa hệ thống kế toán, bảo đảm ghi nhận đầy đủ, trung thực các nghiệp vụ phát sinh. Tiếp đó, sử dụng phần mềm kế toán đúng mục đích. Việc dùng các chức năng như tạo dữ liệu, sao lưu, phục hồi, phân tích là nhu cầu nghiệp vụ hợp pháp, nhưng không được lợi dụng để tạo lập, duy trì các hệ thống dữ liệu kế toán không thống nhất nhằm che giấu nghĩa vụ thuế.

Người nộp thuế cũng cần bảo đảm tính phù hợp, có thể đối chiếu và giải trình giữa số liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ và dữ liệu thanh toán theo quy định pháp luật; thực hiện lưu trữ, quản lý chứng từ đầy đủ phục vụ công tác kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết; hạn chế sử dụng tiền mặt đối với các giao dịch mua, bán.Chủ động tự rà soát, điều chỉnh sai sót trước khi cơ quan thuế kiểm tra và xây dựng văn hóa tuân thủ trong doanh nghiệp.

Trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ và đại lý thuế

Công văn 5526/TNI-NVDTPC còn đặt ra yêu cầu đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế, tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử và đơn vị cung cấp phần mềm kế toán. 

Các đơn vị cung cấp dịch vụ, đại lý thuế hải bảo đảm sản phẩm tuân thủ đúng chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật hiện hành, không thiết kế, quảng bá, hướng dẫn, cấu hình hoặc hỗ trợ người sử dụng tạo lập, duy trì các hệ thống sổ kế toán tài chính có số liệu không thống nhất nhằm che giấu doanh thu, chi phí, tài sản, nợ phải trả hoặc nghĩa vụ thuế. 

Đối với đại lý thuế, tổ chức dịch vụ kế toán, kiểm toán, Công văn yêu cầu tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc độc lập, khách quan và trung thực, không thực hiện các hành vi tư vấn, tiếp tay cho người nộp thuế lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên để trốn thuế. Các tổ chức này cần tư vấn doanh nghiệp ghi nhận đúng, đủ nghiệp vụ kinh tế, đồng bộ dữ liệu kế toán – hóa đơn – dòng tiền và cảnh báo sớm các rủi ro vi phạm cho doanh nghiệp. 

Trong bối cảnh đó, việc tín nhiệm đơn vị cung cấp услуги налогового учета uy tín, am hiểu quy định pháp luật như MAN – Master Accountant Network sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa sổ sách ngay từ đầu và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý. 

Quy định liên quan về sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Bên cạnh việc phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán theo Công văn 5526/TNI-NVDTPC, người nộp thuế cũng cần nắm vững các quy định nền tảng về sổ kế toán. Hai vấn đề được quan tâm nhiều nhất là thời điểm mở sổ và những nội dung chủ yếu bắt buộc phải có, cụ thể như sau: 

Sổ kế toán phải được mở khi nào?

Theo Điều 13 Thông tư 99/2025/TT-BTC, sổ kế toán phải được mở vào đầu kỳ kế toán năm. Đối với doanh nghiệp mới thành lập, sổ kế toán phải được mở từ ngày thành lập. Cụ thể:

• Về ghi sổ, doanh nghiệp phải căn cứ vào chứng từ kế toán để ghi sổ kế toán theo quy định của Luật Kế toán và các văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế. Sổ kế toán phải được ghi kịp thời, rõ ràng, đầy đủ theo các nội dung của sổ; thông tin, số liệu ghi vào sổ kế toán phải chính xác, trung thực, đúng với chứng từ kế toán. 
• Về khóa sổ, doanh nghiệp phải khóa sổ kế toán tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán để lập Báo cáo tài chính và trong các trường hợp khác theo quy định của pháp luật. 

Sổ kế toán phải có các nội dung chủ yếu nào?

Căn cứ khoản 3 Điều 24 Luật Kế toán 2015, sổ kế toán phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

• Ngày, tháng và năm ghi sổ, số hiệu và ngày, tháng, năm của chứng từ kế toán dùng làm căn cứ ghi sổ.
• Tóm tắt nội dung của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh.
• Số tiền của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh ghi vào các tài khoản kế toán, số dư đầu kỳ, số phát sinh trong kỳ và số dư cuối kỳ. 

Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ Công văn 5526/TNI-NVDTPC?

Để hạn chế rủi ro và đảm bảo tuân thủ quy định kế toán, doanh nghiệp nên thực hiện các giải pháp sau: 

• Rà soát lại toàn bộ hệ thống sổ sách kế toán: Doanh nghiệp cần kiểm tra Hệ thống sổ kế toán đang sử dụng, quy trình ghi nhận doanh thu – chi phí, lưu trữ đầy đủ chứng từ và thống nhất giữa hóa đơn và báo cáo tài chính.
• Đồng bộ dữ liệu giữa các bộ phận: Các phòng ban Kinh doanh, Kho, Kế toán và Tài chính cần có quy trình phối hợp để đảm bảo dữ liệu được cập nhật đầy đủ và thống nhất. 
• Kiểm soát quyền truy cập và chỉnh sửa dữ liệu: Doanh nghiệp nên phân quyền người sử dụng phần mềm, kiểm soát lịch sử chỉnh sửa, lưu trữ dữ liệu kế toán đầy đủ và có quy trình phê duyệt thay đổi số liệu.

Điều này giúp hạn chế sai sót và tăng khả năng giải trình khi cần thiết. 

Vai trò của dịch vụ kế toán trong việc phòng ngừa rủi ro từ Công văn 5526/TNI-NVDTPC 

Đối với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc duy trì hệ thống kế toán chuyên nghiệp có thể gặp khó khăn do hạn chế về nhân sự và chuyên môn.

Использовать полное бухгалтерское обслуживание có thể giúp doanh nghiệp:

• Kiểm soát hệ thống sổ sách kế toán.
• Chuẩn hóa quy trình ghi nhận chứng từ.
• Đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh đúng hoạt động kinh doanh.
• Hạn chế sai sót trong quá trình kê khai thuế.

Đơn vị kế toán chuyên môn hỗ trợ doanh nghiệp rà soát dữ liệu, phát hiện điểm chưa phù hợp và đưa ra hướng xử lý đúng quy định.

Заключить

Công văn 5526/TNI-NVDTPC là một nội dung quan trọng giúp doanh nghiệp nhìn nhận rõ hơn về yêu cầu minh bạch trong quản lý kế toán và tài chính. Việc lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính nhằm che giấu doanh thu hoặc làm sai lệch thông tin có thể tạo ra nhiều rủi ro về thuế, kế toán và hoạt động kinh doanh.

Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng hệ thống kế toán rõ ràng, kiểm soát dữ liệu chặt chẽ và đảm bảo mọi báo cáo tài chính đều phản ánh đúng thực tế phát sinh. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp quản trị hiệu quả và phát triển bền vững.

Với các doanh nghiệp chưa có bộ phận kế toán chuyên trách, việc нанять бухгалтерские услуги là giải pháp giúp bảo đảm sổ sách trung thực, thống nhất và kê khai đúng quy định. Việc tuân thủ ngay từ đầu không chỉ giúp tránh các chế tài xử phạt mà còn góp phần xây dựng nền tảng tài chính minh bạch, bền vững cho doanh nghiệp. 

Свяжитесь с MAN – Master Accountant Network Бесплатная поддержка и консультации!

Контактная информация MAN – Сеть ведущих бухгалтеров

• Адрес: № 19А, улица 43, район Тан Туан, Хошимин
• Мобильный/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Электронная почта: man@man.net.vn
• Профиль компании в Google: Посмотреть профиль MAN – Master Accountant Network в Google Business Profile 
• Основатель LinkedIn: Просмотрите профиль эксперта Ле Хоанг Туена на LinkedIn. 

Ответственный за производство и профессиональную проверку контента: г-н. Ле Хоанг Туен – основатель и генеральный директор MAN – Master Accountant Network.Он является сертифицированным аудитором (CPA) Вьетнама с более чем 30-летним опытом работы в области бухгалтерского учета, аудита, налогообложения и корпоративного юридического консультирования.

Câu hỏi thường gặp về Công văn 5526/TNI-NVDTPC 

Doanh nghiệp dùng song song hệ thống kế toán tài chính ERP cùng với kế toán quản trị có vi phạm không?

Không. Theo Công văn 5526/TNI-NVDTPC, doanh nghiệp sử dụng hệ thống kế toán tài chính cùng kế toán quản trị, báo cáo nội bộ, báo cáo phân tích, dự toán, báo cáo phục vụ công ty mẹ, báo cáo theo chuẩn mực quốc tế hoặc hệ thống ERP không bị coi là vi phạm, với điều kiện các dữ liệu này có thể đối chiếu và giải trình.

Những dấu hiệu rủi ro nào người nộp thuế cần chủ động rà soát?

Người nộp thuế cần phòng ngừa các dấu hiệu như: Sai lệch giữa doanh thu, hóa đơn và dòng tiền; Dữ liệu không đồng nhất giữa sổ sách kế toán và tờ khai thuế; Doanh thu phát sinh không được phản ánh đầy đủ qua hóa đơn hợp pháp; Không nhất quán giữa doanh thu trên phần mềm quản lý nội bộ và doanh thu xuất hóa đơn kê khai thuế; Sử dụng song song nhiều phần mềm bán hàng; Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí.

Hộ kinh doanh, hợp tác xã áp dụng chế độ kế toán theo văn bản nào?

Theo công văn, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện theo Thông tư 71/2024/TT-BTC. Riêng doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC, Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Thông tư 58/2026/TT-BTC tùy theo đối tượng.