Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252/2026 đang là vấn đề khiến không ít kế toán doanh nghiệp xuất khẩu lúng túng khi từ ngày 01/7/2026, hàng loạt văn bản mới đồng loạt có hiệu lực như Luật Quản lý thuế 2025, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 99/2025/TT-BTC. Nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn, đánh đồng tỷ giá lập hóa đơn, tính thuế hải quan với tỷ giá hạch toán kế toán, trong khi đây là hai hệ thống tỷ giá hoàn toàn khác nhau về căn cứ pháp lý, mục đích sử dụng và cách xác định. Bài viết dưới đây, được biên soạn dựa trên đối chiếu trực tiếp các văn bản pháp luật hiện hành và hướng dẫn mới nhất từ cơ quan thuế, sẽ giúp bạn phân biệt rạch ròi tỷ giá kế toán và tỷ giá thuế – hải quan; nắm rõ cách xác định tỷ giá mua chuyển khoản của Vietcombank theo chu kỳ tuần; đồng thời hiểu đúng cách áp dụng cho từng trường hợp cụ thể, từ hàng hóa đến dịch vụ xuất khẩu để lập hóa đơn, kê khai thuế chuẩn xác và tránh rủi ro bị truy thu.
Vì sao doanh nghiệp xuất khẩu dễ nhầm lẫn giữa các loại tỷ giá?
Trên thực tế, không ít kế toán doanh nghiệp xuất khẩu vẫn quen với tư duy “một tỷ giá dùng cho tất cả”, tức là dùng chung một mức tỷ giá để vừa ghi nhận doanh thu trên sổ sách, vừa lập hóa đơn điện tử, vừa khai báo hải quan. Cách hiểu này từng có phần đúng trong một số giai đoạn trước đây nhưng kể từ ngày 01/7/2026, khi hệ thống văn bản pháp luật mới đồng loạt có hiệu lực, cách tiếp cận này không còn phù hợp.
Nguyên nhân là bởi từ thời điểm này, pháp luật quy định rõ hai hệ thống tỷ giá song song, phục vụ hai mục đích hoàn toàn khác nhau, với căn cứ pháp lý và thời điểm xác định khác nhau, cụ thể:
- Tỷ giá hạch toán kế toán, thực hiện theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Tỷ giá phục vụ khai thuế, lập hóa đơn và khai hải quan, thực hiện theo Luật Quản lý thuế 2025, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và pháp luật về hải quan.
Tỷ giá hạch toán kế toán và tỷ giá tính thuế, hải quan khác nhau ở điểm nào?
Để dễ hình dung, có thể tóm tắt sự khác biệt giữa hai loại tỷ giá này qua bảng sau:
| Tiêu chí | Tỷ giá hạch toán kế toán | Tỷ giá phục vụ khai thuế, hóa đơn, hải quan |
| Căn cứ pháp lý | Thông tư 99/2025/TT-BTC | Luật Quản lý thuế 2025; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Nghị định 254/2026/NĐ-CP; pháp luật hải quan |
| Mục đích sử dụng | Ghi nhận doanh thu, chi phí, công nợ, phục vụ hạch toán | Lập hóa đơn điện tử, xác định tỷ giá tính thuế, khai thuế, khai hải quan |
| Phạm vi áp dụng | Kế toán doanh nghiệp | Thuế và hải quan |
Chính vì có sự phân tách rõ ràng như trên, doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý: Tỷ giá dùng để ghi sổ kế toán không đương nhiên là tỷ giá dùng để lập hóa đơn xuất khẩu hay kê khai hải quan. Phần tiếp theo của bài viết sẽ đi sâu vào căn cứ pháp lý và cách xác định cụ thể của tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252.
Căn cứ pháp lý xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252/2026
Đối với hàng hóa xuất khẩu, khoản 6 Điều 12 Luật Quản lý thuế 2025 quy định rõ:
Tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan.
Quy định này tiếp tục được khẳng định tại Điều 1 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, theo đó tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan. Như vậy, có thể thấy Nghị định 252/2026/NĐ-CP không đặt ra một cơ chế xác định tỷ giá hoàn toàn mới, mà dẫn chiếu trực tiếp sang hệ thống pháp luật hải quan hiện hành.
Song song đó, Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định:
Khi lập hóa đơn điện tử bằng ngoại tệ, doanh nghiệp phải thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Đây chính là cơ sở pháp lý trực tiếp cho việc xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 trên hóa đơn điện tử.
Cần nhấn mạnh: Đây là tỷ giá phục vụ mục đích khai thuế, khai hải quan và thể hiện trên hóa đơn, hoàn toàn khác với tỷ giá hạch toán kế toán mà doanh nghiệp sử dụng để ghi nhận doanh thu, chi phí trên sổ sách.
Xem thêm: Xuất hóa đơn Nghị định 254/2026/NĐ-CP
Cách xác định tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 trên thực tế
Theo quy định của pháp luật hải quan hiện hành, tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 được xác định như sau:
- Loại tỷ giá áp dụng: tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank).
- Thời điểm xác định: vào cuối ngày thứ Năm của tuần liền kề trước đó (hoặc ngày làm việc liền trước, nếu ngày thứ Năm rơi vào ngày nghỉ).
- Phạm vi áp dụng: tỷ giá này được áp dụng thống nhất cho tất cả các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp.
Cơ chế xác định theo tuần này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tra cứu, áp dụng tỷ giá cho các lô hàng xuất khẩu phát sinh trong cùng một tuần, thay vì phải tra cứu tỷ giá riêng lẻ theo từng ngày giao dịch như đối với tỷ giá kế toán.
Để làm rõ hơn cách áp dụng trên thực tế, có thể tham khảo hướng dẫn tại Công văn 2229/TNI-QLDN2 ngày 20/10/2025 của Thuế tỉnh Tây Ninh về thời điểm và tỷ giá xuất hóa đơn giá trị gia tăng đối với hàng hóa xuất khẩu. Theo văn bản này:
- Khi áp dụng tỷ giá quy đổi ghi trên hóa đơn xuất khẩu để ghi nhận doanh thu, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp chỉ định khách hàng thanh toán, tại thời điểm giao dịch.
- Khi áp dụng tỷ giá quy đổi ghi trên hóa đơn xuất khẩu để ghi nhận chi phí, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá bán của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp dự kiến giao dịch, tại thời điểm giao dịch.
Tham khảo: Tỷ giá xuất hóa đơn hàng hóa dịch vụ.
Ví dụ minh họa cách áp dụng tỷ giá lập hóa đơn xuất khẩu
Để dễ hình dung, giả sử một doanh nghiệp xuất khẩu phát sinh lô hàng xuất khẩu và đăng ký tờ khai hải quan vào thứ Ba của một tuần bất kỳ trong tháng. Khi đó, doanh nghiệp cần tra cứu tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank được công bố vào cuối ngày thứ Năm của tuần liền trước đó. Đây chính là là mức tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 áp dụng thống nhất cho toàn bộ các tờ khai đăng ký trong tuần chứa ngày thứ Ba nói trên, bao gồm cả việc thể hiện trên hóa đơn điện tử và kê khai thuế xuất khẩu.
Cách làm này giúp tránh tình trạng mỗi ngày tra một tỷ giá khác nhau khi kê khai hải quan, đồng thời đảm bảo tính thống nhất giữa số liệu trên hóa đơn điện tử và tờ khai hải quan trong cùng kỳ.
Lưu ý đối với dịch vụ xuất khẩu
Một điểm quan trọng doanh nghiệp cần phân biệt, quy định ại Nghị định 252/2026/NĐ-CP về việc dẫn chiếu sang pháp luật hải quan chỉ áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu. Đối với dịch vụ xuất khẩu, hiện Nghị định 252/2026/NĐ-CP không có quy định dẫn chiếu tương tự sang pháp luật hải quan.
Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, đối với dịch vụ xuất khẩu, doanh nghiệp thực hiện xác định tỷ giá theo quy định của pháp luật về thuế (không áp dụng tỷ giá hải quan như đối với hàng hóa). Do vậy, trước khi lập hóa đơn điện tử, doanh nghiệp cần xác định rõ bản chất giao dịch của mình là xuất khẩu hàng hóa hay xuất khẩu dịch vụ, từ đó đối chiếu đúng quy định về hóa đơn, thuế, hải quan tương ứng, tránh áp dụng nhầm lẫn giữa hai loại giao dịch.
Phân biệt tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 với tỷ giá hạch toán theo Thông tư 99
Song song với tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 dùng cho mục đích thuế và hải quan, doanh nghiệp còn phải xác định tỷ giá hạch toán kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, văn bản chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC trong việc hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, việc quy đổi ngoại tệ trong kế toán phải căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ, tùy theo từng nghiệp vụ kinh tế phát sinh, cụ thể gồm hai loại:
- Thứ nhất, tỷ giá giao dịch thực tế. Doanh nghiệp được lựa chọn tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày giao dịch là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình, hoặc tỷ giá xấp xỉ có chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch. Việc sử dụng tỷ giá xấp xỉ phải đảm bảo không làm ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính.
- Thứ hai, tỷ giá ghi sổ, bao gồm tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hoặc tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền, tùy theo đặc điểm và yêu cầu quản lý các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của từng doanh nghiệp. Bộ phận kế toán phải theo dõi chi tiết số lượng nguyên tệ và giá trị đã quy đổi ra đơn vị tiền tệ kế toán, làm căn cứ xác định tỷ giá ghi sổ cho từng khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ; trường hợp cần thiết có thể phải tính riêng tỷ giá ghi sổ cho từng loại nguyên tệ (tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn…) hoặc từng đối tượng công nợ.
So với quy định cũ tại Thông tư 200/2014/TT-BTC, theo đó tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu được xác định là tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh, cụ thể là tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp chỉ định khách hàng thanh toán thì Thông tư 99/2025/TT-BTC đã mở rộng thêm lựa chọn tỷ giá xấp xỉ, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc hạch toán mà vẫn đảm bảo tính chính xác.
Có thể tổng hợp lại toàn bộ sự khác biệt qua bảng sau:
| Nội dung | Tỷ giá hạch toán kế toán | Tỷ giá phục vụ khai thuế, hóa đơn và hải quan |
| Căn cứ pháp lý | Thông tư 99/2025/TT-BTC | Luật Quản lý thuế 2025; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Nghị định 254/2026/NĐ-CP; pháp luật hải quan |
| Mục đích sử dụng | Ghi nhận doanh thu, chi phí, công nợ, hạch toán kế toán | Lập hóa đơn điện tử, xác định tỷ giá tính thuế, khai thuế và khai hải quan |
| Cách xác định | Tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình hoặc tỷ giá xấp xỉ +/-1%của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch | Tỷ giá mua chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank theo quy định của pháp luật hải quan |
| Phạm vi áp dụng | Kế toán doanh nghiệp | Thuế và hải quan |
Nhìn vào bảng so sánh trên có thể thấy, tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 và tỷ giá hạch toán kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC tuy đều liên quan đến hoạt động xuất khẩu nhưng phục vụ hai mục đích độc lập, không thể thay thế cho nhau. Nếu doanh nghiệp sử dụng nhầm tỷ giá kế toán để lập hóa đơn hoặc khai hải quan (hoặc ngược lại), số liệu trên hóa đơn điện tử, tờ khai hải quan và sổ sách kế toán sẽ không khớp nhau, tiềm ẩn rủi ro bị cơ quan thuế, hải quan yêu cầu giải trình, điều chỉnh hoặc truy thu. Do đó, việc tách bạch rõ ràng hai loại tỷ giá này ngay từ khâu thiết lập quy trình nội bộ là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp xuất khẩu tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi áp dụng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252?
Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và hạn chế tối đa rủi ro về thuế, kế toán khi áp dụng tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:
- Không đồng nhất tỷ giá hạch toán kế toán với tỷ giá tính thuế hải quan. Đây là hai loại tỷ giá có mục đích sử dụng và căn cứ pháp lý hoàn toàn khác nhau; việc sử dụng nhầm lẫn có thể dẫn đến sai lệch giữa số liệu trên hóa đơn, tờ khai hải quan và sổ sách kế toán.
- Theo dõi tỷ giá Vietcombank công bố hàng tuần. Vì tỷ giá tính thuế hải quan được xác định theo chu kỳ tuần (dựa trên tỷ giá cuối ngày thứ Năm tuần trước liền kề), doanh nghiệp cần chủ động cập nhật để áp dụng đúng cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần tương ứng.
- Rà soát lại quy trình nội bộ và phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử. Doanh nghiệp nên kiểm tra xem hệ thống phần mềm đang sử dụng có hỗ trợ tách bạch hai hệ tỷ giá song song (tỷ giá kế toán và tỷ giá thuế, hải quan) hay chưa, tránh tình trạng phần mềm mặc định dùng chung một tỷ giá cho mọi mục đích. Với những doanh nghiệp chưa có nhân sự đủ chuyên môn để cập nhật liên tục các quy định mới, có thể cân nhắc giải pháp thuê dịch vụ kế toán trưởng từ các đơn vị uy tín, kinh nghiệm như MAN – Master Accountant Network nhằm đảm bảo việc áp dụng tỷ giá, lập hóa đơn và kê khai thuế luôn tuân thủ đúng quy định hiện hành.
- Phân biệt rõ giao dịch hàng hóa và dịch vụ xuất khẩu trước khi xác định tỷ giá lập hóa đơn, vì quy định về tỷ giá đối với hai loại giao dịch này hiện không giống nhau.
- Đối chiếu thêm với hướng dẫn của cơ quan thuế, hải quan trực tiếp quản lý. Các công văn hướng dẫn của cơ quan thuế địa phương (như Công văn 2229/TNI-QLDN2, Công văn 349/VLO-QLDN3, Công văn 1064/CTQNG-TTHT) chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật; doanh nghiệp nên chủ động liên hệ cơ quan quản lý trực tiếp khi có tình huống phát sinh chưa rõ ràng.
Tham khảo: Dịch vụ kế toán trọn gói
Kết luận
Từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp xuất khẩu cần ghi nhớ rõ: tồn tại song song hai hệ thống tỷ giá phục vụ hai mục đích khác nhau:
- Tỷ giá hạch toán kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
- Tỷ giá xuất khẩu theo Nghị định 252 áp dụng cho việc lập hóa đơn, kê khai thuế và khai hải quan, dựa trên tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank theo pháp luật hải quan.
Việc xác định đúng, tách bạch rõ ràng từng loại tỷ giá không chỉ giúp doanh nghiệp lập hóa đơn điện tử, kê khai thuế và khai hải quan chính xác, mà còn góp phần hạn chế đáng kể rủi ro bị điều chỉnh, truy thu thuế trong quá trình thanh tra, kiểm tra sau này.
Liên hệ MAN – Master Accountant Network để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời!
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252
Từ 01/7/2026, doanh nghiệp áp dụng tỷ giá nào khi lập hóa đơn điện tử cho hàng xuất khẩu?
Doanh nghiệp áp dụng tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank, được xác định theo quy định của pháp luật hải quan, cập nhật theo chu kỳ tuần.
Dịch vụ xuất khẩu có áp dụng tỷ giá theo pháp luật hải quan như hàng hóa không?
Không. Nghị định 252/2026/NĐ-CP hiện không dẫn chiếu quy định về tỷ giá đối với dịch vụ xuất khẩu sang pháp luật hải quan; doanh nghiệp thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Tỷ giá tính thuế hải quan được cập nhật theo chu kỳ nào?
Tỷ giá được xác định vào cuối ngày thứ Năm của tuần liền kề trước đó (hoặc ngày làm việc liền trước nếu thứ Năm là ngày nghỉ) và áp dụng thống nhất cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần kế tiếp.
Tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu theo Nghị định 252 có áp dụng cho cả hàng nhập khẩu không?
Có. Khác với tỷ giá hạch toán kế toán (phụ thuộc vào ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch), tỷ giá tính thuế hải quan là mức tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank, được áp dụng thống nhất cho toàn bộ tờ khai hải quan trong tuần, không phụ thuộc doanh nghiệp có giao dịch trực tiếp với Vietcombank hay không.
Áp dụng sai tỷ giá xuất hóa đơn xuất khẩu có ảnh hưởng gì không?
Việc áp dụng sai tỷ giá, ví dụ dùng tỷ giá hạch toán kế toán để lập hóa đơn hoặc khai hải quan thay vì tỷ giá tính thuế theo pháp luật hải quan có thể khiến số liệu trên hóa đơn điện tử, tờ khai hải quan và sổ sách kế toán không thống nhất, dẫn đến rủi ro bị cơ quan thuế, hải quan yêu cầu giải trình, điều chỉnh lại số thuế đã kê khai hoặc truy thu.
