Tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu là câu hỏi mà không ít kế toán tiền lương và bộ phận nhân sự đang lúng túng khi bước sang năm 2026, thời điểm Nghị định 293/2025/NĐ-CP chính thức thay thế khung lương tối thiểu vùng cũ. Nhiều doanh nghiệp quen với nguyên tắc “cộng thêm 7% cho lao động qua đào tạo” suốt nhiều năm nay bất ngờ khi không còn thấy quy định này được nhắc lại như một nghĩa vụ bắt buộc chung. Vậy tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% có còn tồn tại không, và nếu có thì áp dụng cho ai? Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ căn cứ pháp lý để kế toán trưởng và chủ doanh nghiệp có câu trả lời chính xác trước kỳ chốt lương, chốt sổ BHXH.
Vì sao tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% là vấn đề đáng lưu tâm từ năm 2026?
Trong nhiều năm, nguyên tắc lương tối thiểu vùng đi kèm hai khoản “cộng thêm” quen thuộc:
- Cộng thêm ít nhất 7% cho người lao động làm công việc đòi hỏi đã qua học tập, đào tạo nghề;
- Và cộng thêm ít nhất 5 đến 7% cho người lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Đây chính là lý do vì sao tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu ở không ít doanh nghiệp đã trở thành một mặc định trong bảng lương.
Nghị định 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ ngày 01/01/2026 đã thay đổi cách tiếp cận: không còn điều khoản quy định chung, mang tính bắt buộc áp dụng cho mọi doanh nghiệp, về việc phải trả tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% đối với lao động qua đào tạo.
Sự thay đổi này khiến không ít bộ phận kế toán hiểu nhầm theo hai hướng trái ngược:
- Hoặc cho rằng quy định 7% đã bị xóa bỏ hoàn toàn,
- Hoặc vẫn áp dụng máy móc như trước mà không kiểm tra lại căn cứ. Cả hai cách hiểu đều tiềm ẩn rủi ro khi cơ quan BHXH đối chiếu căn cứ đóng.
Vì vậy, việc xác định chính xác tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu, áp dụng cho đối tượng nào, dựa trên căn cứ pháp lý nào, không chỉ là vấn đề kỹ thuật tính lương. Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp khi thanh tra, kiểm tra BHXH.
Căn cứ pháp lý xác định tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu
Để trả lời chính xác câu hỏi tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% áp dụng khi nào, cần đọc đồng thời ba văn bản: Закон о социальном страховании 2024 года, Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 293/2025/NĐ-CP.
Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024: Căn cứ đóng bảo hiểm xã hội
Khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định:
Đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là tiền lương tháng, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Điều khoản này là gốc rễ để xác định tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu là hợp lý: căn cứ đóng không chỉ dừng ở mức lương cơ bản mà còn cộng cả phụ cấp lương và khoản bổ sung ổn định, những khoản có thể đội tiền lương đóng BHXH lên cao hơn mức lương tối thiểu vùng đáng kể tùy tính chất công việc.
Điều 90 Bộ luật Lao động 2019: Nguyên tắc trả lương không thấp hơn mức lương tối thiểu
Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 quy định mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu. Đây là sàn pháp lý bắt buộc mọi doanh nghiệp phải tuân thủ, độc lập với việc tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu phần trăm ở từng vị trí công việc cụ thể.
Khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP: Điều khoản chuyển tiếp then chốt
Đây là điều khoản trực tiếp quyết định câu trả lời cho câu hỏi trường hợp nào tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7%. Khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP quy định:
Người sử dụng lao động có trách nhiệm rà soát lại các thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể để điều chỉnh phù hợp, không được xóa bỏ hoặc cắt giảm các chế độ tiền lương đã có. Đối với các nội dung đã thỏa thuận, cam kết hợp pháp có lợi hơn cho người lao động so với quy định tại Nghị định này trong đó nêu rõ ví dụ là chế độ trả lương cho công việc, chức danh đòi hỏi qua học tập, đào tạo nghề cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu, và chế độ trả lương cho công việc, chức danh có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cao hơn ít nhất 7% so với mức lương của công việc có độ phức tạp tương đương trong điều kiện bình thường thì tiếp tục được thực hiện, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Từ năm 2026, quy định tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% có còn bắt buộc chung không?
Не являются. Nghị định 293/2025/NĐ-CP không đặt ra quy định bắt buộc áp dụng cho toàn bộ doanh nghiệp về việc trả tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% đối với lao động đã qua đào tạo.
Đây là điểm khác biệt căn bản so với các nghị định lương tối thiểu vùng trước đây, vốn quy định cứng mức chênh lệch này như một sàn lương bắt buộc.
Tuy nhiên, “không còn bắt buộc chung” không đồng nghĩa với “không còn trường hợp nào áp dụng”. Mức tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% vẫn tồn tại và có giá trị pháp lý đầy đủ trong các trường hợp cụ thể được phân tích ở phần tiếp theo. Đây chính là phần nội dung doanh nghiệp cần nắm chắc nhất khi rà soát bảng lương và căn cứ đóng BHXH cho năm 2026.
Trường hợp nào tiền lương đóng BHXH phải cao hơn mức lương tối thiểu 7%?
Căn cứ khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP, tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% chỉ bắt buộc duy trì trong hai nhóm trường hợp sau, với điều kiện tiên quyết là đã có thỏa thuận, cam kết hợp pháp trước đó.
Trường hợp 1: Doanh nghiệp đã cam kết trả lương cao hơn 7% cho lao động qua đào tạo
Nếu trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế lương của doanh nghiệp đã có điều khoản cam kết trả lương cho người lao động làm công việc hoặc chức danh đòi hỏi qua học tập, đào tạo nghề cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu, thì cam kết này tiếp tục được thực hiện. Khi đó, tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% vẫn là nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với đúng nhóm lao động đã cam kết, không phải vì luật bắt buộc chung mà vì đây là điều khoản có lợi hơn cho người lao động đã được xác lập hợp pháp.
Điều kiện quan trọng cần lưu ý: Cam kết này phải đã tồn tại trước thời điểm Nghị định 293/2025/NĐ-CP có hiệu lực, và phải là cam kết có lợi hơn so với mặt bằng quy định mới. Doanh nghiệp không thể viện dẫn quy định cũ để áp đặt mức 7% cho những vị trí chưa từng có cam kết này trong hồ sơ lao động.
Trường hợp 2: Doanh nghiệp đã cam kết trả lương cao hơn 7% cho công việc có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm
Song song với trường hợp trên, nếu doanh nghiệp đã cam kết chế độ trả lương cho công việc hoặc chức danh có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cao hơn ít nhất 7% so với mức lương của công việc có độ phức tạp tương đương trong điều kiện lao động bình thường, thì cam kết này cũng tiếp tục được thực hiện.
Đây là mức chênh lệch cao nhất trong nhóm phụ cấp điều kiện lao động, dành riêng cho nhóm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, cần phân biệt rõ với mức 5% áp dụng cho nhóm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ở mức thông thường.
Khi tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% phát sinh từ trường hợp này, kế toán cần đối chiếu danh mục nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do cơ quan có thẩm quyền ban hành để xác định đúng đối tượng, tránh áp dụng tràn lan sang các vị trí không đủ điều kiện.
Trường hợp nào tiền lương đóng BHXH KHÔNG bắt buộc phải cao hơn mức lương tối thiểu 7%
Ngược lại, nếu doanh nghiệp chưa từng có bất kỳ thỏa thuận, cam kết nào bằng văn bản về mức chênh lệch 7% này, dù vị trí công việc thực tế có đòi hỏi qua đào tạo hay có yếu tố nặng nhọc, độc hại, thì từ năm 2026, doanh nghiệp không bắt buộc phải trả tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7%. Mức lương chỉ cần tuân thủ nguyên tắc chung tại Điều 90 Bộ luật Lao động 2019: không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP.
Đồng thời, các bên vẫn có quyền thỏa thuận khác đi so với cam kết cũ. Nếu người sử dụng lao động và người lao động cùng thống nhất điều chỉnh lại mức chênh lệch, kể cả điều chỉnh giảm theo đúng trình tự thỏa thuận hợp pháp, thì mức tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% trước đây có thể không còn được duy trì nguyên trạng.
Tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu ảnh hưởng thế nào đến căn cứ đóng BHXH?
Khi tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu do có cam kết 7% theo hai trường hợp nêu trên, phần chênh lệch này không phải là khoản phụ ngoài lề mà bắt buộc phải được đưa vào tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH theo đúng Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bởi đây là khoản đã được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Hệ quả thực hành: doanh nghiệp không được tách phần chênh lệch 7% ra khỏi bảng lương đóng BHXH để tối ưu chi phí bảo hiểm, vì đây là hành vi kê khai thiếu căn cứ đóng, có thể bị truy thu và xử phạt khi thanh tra.
Đồng thời, việc duy trì đúng tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% ở các vị trí đã cam kết cũng trực tiếp làm tăng quyền lợi của người lao động khi tính các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí về sau, vì các chế độ này đều tính trên nền tiền lương làm căn cứ đóng.
Ngoài nhóm lao động Việt Nam, doanh nghiệp có sử dụng lao động là người nước ngoài cũng cần lưu ý căn cứ đóng BHXH có một số điểm đặc thù riêng, không hoàn toàn giống với nguyên tắc áp dụng cho lao động Việt Nam. Kế toán doanh nghiệp có thể tham khảo chi tiết cách xác định tiền lương đóng BHXH đối với lao động nước ngoài để tránh nhầm lẫn khi doanh nghiệp có cả hai nhóm lao động cùng lúc.
Làm việc dưới 14 ngày có phải đóng BHXH không?
Song song với câu hỏi tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu, một nhầm lẫn phổ biến khác trong thực tế tính lương là cho rằng người lao động làm việc dưới 14 ngày trong tháng thì đương nhiên không phải đóng BHXH. Đây là cách hiểu không chính xác.
Theo khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024:
Điều kiện để không phải đóng BHXH trong tháng là người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng đó, chứ không căn cứ vào số ngày đi làm thực tế. Điều này có nghĩa là các ngày nghỉ vẫn hưởng nguyên lương theo Bộ luật Lao động 2019, nghỉ lễ, Tết, nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng hưởng nguyên lương vẫn được cộng vào tổng số ngày hưởng lương trong tháng. Một người lao động chỉ đi làm thực tế 12 ngày nhưng có 3 ngày nghỉ kết hôn hưởng nguyên lương thì tổng số ngày hưởng lương là 15 ngày, vẫn thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc.
Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ đúng quy định về tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7%?
Trước khi bước vào kỳ lương đầu tiên của năm 2026, bộ phận nhân sự – kế toán tiền lương nên thực hiện các bước sau:
- Bước 1 – Rà soát toàn bộ hợp đồng lao động và thỏa ước lao động tập thể: Xác định vị trí, chức danh nào đã từng có cam kết trả lương cao hơn ít nhất 7% mức lương tối thiểu cho lao động qua đào tạo, hoặc cao hơn 7% cho công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Bước 2 – Phân loại rõ ràng cam kết cũ theo hai nhóm: Một là nhóm cam kết hợp pháp, có lợi hơn cho người lao động, cần tiếp tục thực hiện theo khoản 4 Điều 5 Nghị định 293/2025/NĐ-CP. Hai là nhóm áp dụng theo thói quen, chưa từng được ghi nhận bằng văn bản, không bắt buộc phải duy trì nguyên trạng.
- Bước 3 – Đối chiếu bảng lương đóng BHXH hiện hành: Kiểm tra xem phần chênh lệch 7% (nếu có) đã được đưa đầy đủ vào tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 hay chưa.
- Bước 4 – Thỏa thuận lại với người lao động nếu cần điều chỉnh: Nếu doanh nghiệp muốn thay đổi cam kết cũ, phải thực hiện đúng trình tự thỏa thuận, không được đơn phương cắt giảm chế độ đã có.
- Bước 5 – Lưu hồ sơ chứng minh: Toàn bộ căn cứ xác định tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7%, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế lương, bảng lương chi tiết cần được lưu trữ đầy đủ để giải trình khi cơ quan BHXH hoặc thanh tra lao động kiểm tra.
Những thay đổi về căn cứ đóng, mức đóng và đối tượng tham gia BHXH từ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không chỉ dừng ở vấn đề tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7%. Doanh nghiệp nên cập nhật tổng thể các điểm mới quan trọng khác tại bài viết 4 thay đổi nổi bật về chính sách BHXH để có cái nhìn đầy đủ trước khi rà soát toàn bộ hệ thống lương của đơn vị.
Заключить
Từ năm 2026, tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% không còn là một quy định bắt buộc áp dụng chung cho mọi doanh nghiệp như trước đây. Mức chênh lệch này chỉ tiếp tục có giá trị bắt buộc trong hai trường hợp:
- Doanh nghiệp đã cam kết trả lương cao hơn 7% cho lao động qua đào tạo;
- Hoặc đã cam kết mức tương tự cho công việc có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và các cam kết này phải là thỏa thuận hợp pháp, có lợi hơn cho người lao động, được xác lập trước khi Nghị định 293/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
Đây là một thay đổi cần được rà soát cẩn thận, bởi sai sót trong việc xác định tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu bao nhiêu không chỉ ảnh hưởng đến chi phí nhân sự của doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến quyền lợi bảo hiểm xã hội của người lao động về lâu dài.
Nếu doanh nghiệp chưa chắc chắn về việc rà soát hợp đồng lao động, xác định đúng căn cứ đóng BHXH hay xây dựng lại bảng lương phù hợp với Nghị định 293/2025/NĐ-CP, tham khảo полное бухгалтерское обслуживание của MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ, giúp việc tính lương, đóng BHXH luôn tuân thủ đúng quy định.
Свяжитесь с MAN – Master Accountant Network Бесплатная поддержка и консультации!
Контактная информация MAN – Сеть ведущих бухгалтеров
- Адрес: № 19А, улица 43, район Тан Туан, Хошимин
- Мобильный/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Электронная почта: man@man.net.vn
- Профиль компании в Google: Посмотреть профиль MAN – Master Accountant Network в Google Business Profile
- Основатель LinkedIn: Просмотрите профиль эксперта Ле Хоанг Туена на LinkedIn.
Ответственный за производство и профессиональную проверку контента: г-н. Ле Хоанг Туен – основатель и генеральный директор MAN – Master Accountant Network.Он является сертифицированным аудитором (CPA) Вьетнама с более чем 30-летним опытом работы в области бухгалтерского учета, аудита, налогообложения и корпоративного юридического консультирования.
Câu hỏi thường gặp về tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu
Từ năm 2026, tiền lương đóng BHXH có bắt buộc phải cao hơn mức lương tối thiểu 7% không?
Không bắt buộc áp dụng chung. Nghị định 293/2025/NĐ-CP không còn quy định mức 7% là nghĩa vụ chung cho mọi doanh nghiệp. Mức này chỉ tiếp tục áp dụng nếu doanh nghiệp đã có cam kết hợp pháp trước đó.
Trường hợp nào tiền lương đóng BHXH vẫn phải cao hơn mức lương tối thiểu 7%?
Hai trường hợp: đã cam kết trả lương cao hơn 7% cho lao động qua học tập, đào tạo nghề; hoặc đã cam kết mức tương tự cho công việc có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Cả hai đều phải là thỏa thuận hợp pháp, có lợi hơn cho người lao động
Doanh nghiệp chưa từng có cam kết 7% thì có phải bổ sung không?
Không. Doanh nghiệp chỉ cần đảm bảo mức lương không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng theo Điều 90 Bộ luật Lao động 2019, không bắt buộc phải tự đặt thêm mức chênh lệch 7% nếu trước đây chưa từng cam kết.
Phần chênh lệch tiền lương đóng BHXH cao hơn mức lương tối thiểu 7% có phải đưa vào căn cứ đóng BHXH không?
Có. Đây là khoản trả thường xuyên, ổn định trong kỳ trả lương nên bắt buộc phải tính vào tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Doanh nghiệp có thể thỏa thuận lại để không áp dụng mức 7% đã cam kết trước đây không?
Có thể, nếu người sử dụng lao động và người lao động cùng thống nhất thỏa thuận khác theo đúng trình tự hợp pháp, không được đơn phương cắt giảm chế độ đã cam kết.
Mức 5% và mức 7% trong các cam kết về điều kiện lao động khác nhau thế nào?
Mức 5% áp dụng cho công việc có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm ở mức thông thường; mức 7% áp dụng cho công việc có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, mức chênh lệch cao hơn dành cho nhóm rủi ro cao hơn.
